1 सेकंदाने वाचवला जीव… नील आर्मस्ट्राँग चंद्रावर पाऊल ठेवण्यापूर्वी होते मृत्यूच्या अगदी जवळ

Lunar Landing Research Vehicle (LLRV) ची चाचणी करताना आर्मस्ट्राँग यांच्या जीवाला धोका होता. चंद्रावर उतरण्यासाठी अंतराळवीरांना प्रशिक्षण देण्यासाठी LLRV चा वापर करण्यात आला होता. हे मुळात थ्रस्टरला जोडलेले एक प्रचंड इंजिन होते.

त्यावेळी, अंतराळवीर नील आर्मस्ट्राँग यांची अपोलो 9 मोहिमेसाठी बॅकअप कमांडर म्हणून नियुक्ती करण्यात आली होती. यावेळी त्यांनी 6 मे 1968 रोजी ल्युनर लँडिंग रिसर्च व्हेइकल-1 याने उड्डाण केले होते.

आर्मस्ट्राँग हवेत असताना अवघ्या पाच मिनिटांचा कालावधी उलटून गेला होता, तेव्हा अचानक त्यांचे व्हेइकलवरील नियंत्रण सुटले. जेव्हा व्हेईकल जमिनीपासून अंदाजे 200 फूट उंच होते, तेव्हा आर्मस्ट्राँगने बाहेर पडणे पसंत केले. काही काळानंतर, एलएलआरव्ही जमिनीवर पडून नष्ट झाले आणि आर्मस्ट्राँग पॅराशूटद्वारे सुरक्षितपणे पृथ्वीवर उतरले.

या अपघातात आर्मस्ट्राँग यांच्या जीवाला मोठा धोका होता, असे तज्ज्ञांचे मत आहे. रिपोर्टनुसार, जर त्यांनी इजेक्ट बटण दाबण्यासाठी आणखी एक सेकंद थांबले असते, तर ते भीषण स्फोटात अडकले असते. मात्र, एवढ्या धोकादायक अपघातानंतरही त्यांनी काही काळानंतर प्रशिक्षण सुरू केले.

एखाद्या व्यक्तीला चंद्रावर उतरवणे आणि त्याला पृथ्वीवर सुखरूप परत आणणे हे सर्वात मोठे आव्हान होते. अंतराळवीरांनी लँडिंगसाठी अनेक उपकरणे वापरली. यापैकी सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे LLRV आणि त्याचे उत्तराधिकारी, Lunar Landing Training Vehicle. या व्हेईकलचा वापर करून, अंतराळवीरांनी चंद्रावर लँडिंगच्या गुंतागुंतीवर प्रभुत्व मिळवले. अपोलो 8 अंतराळवीर बिल अँडर्स यांच्या मते, हे मशीन “अपोलो प्रोग्रामचा अनसंग हिरो” आहे. त्यांच्या मदतीने, अंतराळवीर पृथ्वीवर असताना चंद्राच्या पृष्ठभागावर युक्ती आणि लँडिंगचे अनुकरण करण्यास सक्षम होते.

20 जुलै 1969 रोजी नील आर्मस्ट्राँग आणि बझ ऑल्ड्रिन चंद्रावर उतरले, तेव्हा त्यांनी तेथे एक उपकरण बसवले जे आजही कार्यरत आहे. या उपकरणाला ‘रेट्रोरिफ्लेक्टर’ म्हणतात. हे लेझर रेंजिंग रेट्रोरेफ्लेक्टर (LRRR) आहे. अहवालानुसार, पृथ्वीवरून चंद्रावर पाठवलेले लेझर-रेंजिंग किरण LRRR द्वारे प्रदर्शित केले जातात. यामुळे चंद्र आणि पृथ्वी यांच्यातील अंतराचे अचूक मोजमाप करण्यात मदत होते.