गर्दीने खचाखच भरलेल्या चीनच्या ग्रेट वॉलचा व्हिडिओ सोशल मीडियावर मोठ्या प्रमाणात व्हायरल होत आहे. चीनची ही महान भिंत जगातील सात आश्चर्यांपैकी एक आहे. व्हायरल झालेल्या फोटोंमध्ये 21 फूट रुंद भिंतीवर पाय ठेवायलाही जागा नाही. या फोटोमुळे 16व्या शतकातील जुन्या भिंतीच्या संवर्धनावर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे. चीनच्या ग्रेट वॉलला जगातील सर्वात लांब स्मशानभूमी का म्हटले जाते आणि एका महिलेच्या रडण्यामुळे चीनची ग्रेट वॉल कशी कोसळली ते जाणून घेऊया.
पाय ठेवायलाही जागा नाही… चीनच्या ग्रेट वॉलला का म्हणतात जगातील सर्वात लांब स्मशानभूमी?
चीनच्या ग्रेट वॉलची संकल्पना चीनचा पहिला सम्राट किन शी हुआंग याने ख्रिस्तपूर्व तिसऱ्या शतकात केली होती. पण ते पूर्ण व्हायला शेकडो वर्षे लागली. सुरक्षेच्या कारणास्तव वेगवेगळ्या राजांनी आपापल्या काळात भिंतीचा विस्तार केला. 16 व्या शतकापर्यंत ही भिंत सुमारे 21 किलोमीटरपर्यंत वाढली.
चीनच्या ग्रेट वॉलची लांबी 21,196.18 किलोमीटर आणि उंची 8-35 फूट आहे. असे मानले जाते की या भिंतीची रुंदी इतकी आहे की सुमारे 5 घोडेस्वार किंवा 10 पायदळ एकाच वेळी गस्त घालू शकतात. ही रचना किती वाढली आहे, याचा अंदाज यावरून लावता येतो की, मानवाने बनवलेली ही जगातील एकमेव अशी रचना आहे, जी चंद्रावरूनही दिसू शकते.
चीनची ग्रेट वॉल स्थानिक लोक ‘वान ली चांग चेंग’ या नावाने ओळखतात. याचा अर्थ ‘दहा हजार ली लांब भिंत’ असा होतो. ली हे लांबी मोजण्याचे चीनी एकक आहे. दहा हजार ली म्हणजे अंदाजे 10 हजार किलोमीटर. सुमारे 50 वर्षांपूर्वी 1970 मध्ये ही भिंत सर्वसामान्यांसाठी खुली करण्यात आली होती. 1987 मध्ये, ही भिंत युनेस्कोने जागतिक वारसा स्थळ म्हणून सूचीबद्ध केली होती.
चीनची ग्रेट वॉल बांधताना अनेकांना जीव गमवावा लागला. संपूर्ण भिंत हातांनी बनविली आहे. अहवालानुसार, सम्राटाचे सैनिक सामान्य लोकांना घेरायचे आणि त्यांना भिंतीवर काम करायला लावायचे. हजारो लोक रात्रंदिवस भिंत बांधण्यात व्यस्त असायचे. कोणत्याही मजुराने पळून जाण्याचा प्रयत्न केला किंवा तक्रारही केली, तर त्याला तेथे जिवंत गाडले जात असल्याचे सांगितले जाते. जर कामगार योग्यरित्या काम करू शकत नसेल, तर त्याचे परिणाम सारखेच असायचे. पुरातत्वशास्त्रज्ञांना भिंतीच्या काही भागाखाली मानवी अवशेषही सापडले आहेत.
एका आकडेवारीनुसार सुमारे 2 हजार वर्षांच्या बांधकामादरम्यान 4,00,000 ते 10,00,000 लोक मरण पावले. हे लोक भिंतीच्या बाजूला किंवा भिंतीच्या आतच गाडले गेले. या कारणास्तव, चीनच्या महान भिंतीला इतिहासातील सर्वात लांब स्मशानभूमी म्हटले जाते.
साधारणपणे भिंत सरळ केली जाते. पण चीनची ग्रेट वॉल अगदी नागमोडी आहे. काही लोक त्याच्या डिझाइनची तुलना ड्रॅगनशी करतात. त्याच वेळी, चिनी समजानुसार, एका ड्रॅगनने भिंतीचा मार्ग दाखवला होता. कामगारांनी अजगराचा पाठलाग केला आणि त्यानुसार भिंतीचे काम सुरू ठेवले.
चिनी पुराणकथांनुसार, चीनची ग्रेट वॉल एका अपूर्ण प्रेमकथेची साक्षीदार आहे. खरं तर, मेंग जियांग नावाच्या महिलेच्या पतीला देखील चिन राजवंशाचा पहिला सम्राट (221 BC-207 BC) शी हुआंग-ती यांच्या आदेशानुसार महान भिंत बांधण्यासाठी नियुक्त करण्यात आले होते. त्यांच्या लग्नाला तीनच दिवस झाले होते.
आठवडे लवकरच महिन्यांत बदलले आणि हिवाळा आला. तिच्या पतीकडून बराच वेळ ऐकले नाही, पत्नी तिच्या पतीला भेटण्यासाठी आणि त्याला हाताने बनवलेले हिवाळ्यातील उबदार कपडे देण्यासाठी ग्रेट वॉलवर गेली. पण तिथे पोहोचल्यावर तिला बातमी मिळाली की काम करत असतानाच पतीचा मृत्यू झाला. तो भिंतीखाली कुठेतरी गाडला गेला आहे.
पतीच्या निधनाने दु:खी झालेली मेंग जियांग तीन दिवस आणि तीन रात्री भिंतीवर रडत राहिली. असे म्हटले जाते की तिच्या अश्रूंमुळे शक्तिशाली भिंतीचा एक भाग कोसळला आणि तिच्या पतीचे अवशेष उघड झाले. लेडी मेंग जियांगची कथा चीनमधील सर्वात प्रसिद्ध लोककथांमध्ये गणली जाते.