महाभारत युद्ध संपल्यानंतरही 42 दिवस जिवंत का राहिले भीष्म?

राणी द्रौपदीच्या प्रश्नाला उत्तर देताना ते म्हणाले की, जे पाप त्यांच्या डोळ्यासमोर घडले होते आणि जे त्यांना थांबवता आले नाही, त्याचे प्रायश्चित करण्यासाठी मी 42 दिवस जिवंत राहिले. श्रीमद भागवत कथेनुसार महाभारत युद्ध संपून 34 दिवस उलटले होते. हस्तिनापूरमध्ये राज्याभिषेक झाल्यानंतर मकरसंक्रांतीच्या दिवशी युधिष्ठिर भीष्माच्या दर्शनासाठी भगवान श्रीकृष्णासह कुरुक्षेत्रात पोहोचले. तेथे भगवान कृष्णाने भीष्मांना युधिष्ठिरांना राजधर्म शिकवण्याची विनंती केली.

ही विनंती मान्य करून भीष्मांनी युधिष्ठिरासह सर्व पांडवांना पूर्णपणे एकाग्र होण्यास सांगितले आणि उपदेशाला सुरुवात केली. यादरम्यान भीष्म म्हणाले की, क्षत्रियाने कधीही पाप केलेले पाहू नये. असे करणे हे मोठे पाप आहे आणि हे पाप थांबवताना एखाद्याची मान कापली गेली, तर त्याची पर्वा करू नये. भीष्म हे उपदेश देत असताना पांडवांसोबत उभी असलेली राणी द्रौपदी हसली. तिला हसताना पाहून भीष्मांनी आपले प्रवचन थांबवले आणि द्रौपदीला एका गंभीर विषयावर हसण्याचे कारण विचारले.

त्या वेळी द्रौपदी म्हणाली की, ते पांडवांना जो काही सल्ला देत होते, तो त्यांनी स्वतः आधीच केला होता. असे म्हणत द्रौपदीने भीष्मांना त्या क्षणांची आठवण करून दिली जेव्हा भीष्माच्या उपस्थितीत दुशासन वस्त्रहरण करत होता. द्रौपदी म्हणाली की तिने कदाचित हे दृश्य पाहिले नसेल, परंतु तिने त्याचे नाव घेऊन मदतीसाठी हाक मारली होती. असे असतानाही ते राजसभेत शांतपणे बसून राहिले. हे ऐकून भीष्मांच्या डोळ्यात अश्रू तरळले. ते म्हणाले की द्रौपदी अगदी बरोबर आहे. हे पाप त्यांच्या आयुष्यात घडले होते आणि या पापाचे प्रायश्चित करण्यासाठी ते 52 दिवस 10 हजार विंचूच्या नांगीएवढे वेदना सहन करत अंथरुणावर पडून होते.

महाभारत युद्ध 18 दिवस चालले होते. या युद्धात पितामह भीष्म हे स्वतः 10 दिवस कौरव सैन्याचे सेनापती होते. ते 10 दिवसांतच कोसळले. यानंतर सेनापतीची जबाबदारी गुरु द्रोण यांच्याकडे देण्यात आली. या घटनेनंतर 8 दिवस महाभारत युद्ध चालू राहिले. या आठ दिवसांत सर्व कौरव मरण पावले आणि युधिष्ठिर हस्तिनापूरचा अधिपती झाला. असे असूनही भीष्म 34 दिवस जिवंत राहिले आणि मकर संक्रांतीच्या वेळी भगवान श्रीकृष्णाचे सुंदर रूप पाहून त्यांनी शरीर सोडले.