
हिंदू धर्मात भगवान भोलेनाथांच्या भक्तीला विशेष महत्त्व दिले गेले आहे. प्रत्येक शिवभक्त केवळ आपल्या घरीच नाही, तर देशातील विविध शिवमंदिरांमध्ये जाऊन आपल्या इच्छेनुसार शिवाची पूजा करतो. हिंदू धर्मात, भगवान द्वादश ज्योतिर्लिंगाशी संबंधित मंदिरांप्रमाणेच, पंचतत्त्वावर आधारित ती 5 शिवालये अत्यंत महत्त्वाची मानली जातात, ज्यांच्या दर्शनाने शिवभक्ताची सर्वात मोठी इच्छा झटक्यात पूर्ण होते. कोठे आहेत ही 5 पवित्र स्थळे जी शिवाचा आशीर्वाद देतात आणि त्यांच्या उपासनेचे धार्मिक महत्त्व काय आहे…
महादेवाच्या या 5 शिवमंदिरांचा पंचतत्त्वाशी काय संबंध, पूर्ण होतात मनोकामना !
जंबुकेश्वर मंदिर (जल तत्व)
त्रिचिरापल्ली येथील जंबुकेश्वर मंदिर हे जल तत्वाचे प्रतीक मानले जाते. मंदिरातील पूजनीय शिवलिंगाची स्थानिक लोक अप्पू लिंगम म्हणजेच जललिंग म्हणून पूजा करतात. भगवान भोलेनाथाचे हे मंदिरही सुमारे 18 एकर जागेत बांधलेले आहे. या मंदिराविषयी अशी एक समजूत आहे की, एकेकाळी माता पार्वतीने पाण्यातून शिवलिंग काढून महादेवाची पूजा केली होती.
एकंबरनाथ मंदिर (पृथ्वी तत्व)
पृथ्वी तत्वावर आधारित भगवान शिवाचे हे चमत्कारिक मंदिर कांचीपुरम, तामिळनाडू येथे आहे. आंब्याच्या झाडाखाली स्थापन केलेल्या या शिवलिंगाविषयी अशी श्रद्धा आहे की, याच्या दर्शनाने शिवभक्ताचे सर्व त्रास आणि चिंता दूर होतात. जलाभिषेक करण्याऐवजी वाळूपासून बनवलेल्या एकंबरनाथ शिवलिंगावर शिंपडण्याची परंपरा आहे. भगवान शिवाचे हे मंदिर देशातील 10 सर्वात मोठ्या मंदिरांपैकी एक आहे, जे 23 एकर परिसरात पसरलेले आहे.
अरुणाचलेश्वर मंदिर (अग्नि तत्व)
तमिळनाडूतील तिरुवन्नमलाई येथे असलेल्या या मंदिरात भगवान शिवाची अग्नि तत्वाच्या रूपात पूजा केली जाते. हिंदू मान्यतेनुसार या मंदिरात महादेवाचे दर्शन आणि पूजा केल्याने शिवभक्ताच्या जीवनातील अंधार दूर होतो आणि त्याला प्रचंड ऊर्जा मिळते. अरुणाचलेश्वर मंदिरात स्थापन केलेले शिवलिंग अंदाजे तीन फूट उंच आहे. दक्षिण भारतातील या शिवमंदिरात दररोज मोठ्या संख्येने भाविक दर्शनासाठी येतात.
नटराज मंदिर (आकाश तत्व)
आकाश तत्वावर आधारित भगवान शिवाचे मंदिर तामिळनाडूच्या चिदंबरम शहरात आहे. दक्षिण भारतातील हे मंदिर थिल्लई नटराज मंदिर म्हणून ओळखले जाते, जेथे भगवान शिवाची नृत्यमूर्ती दिसते. पाच तत्वांवर आधारित मंदिरांपैकी हे एकमेव मंदिर आहे, जिथे लिंगाऐवजी, मूर्ती किंवा त्याऐवजी भगवान शिवाच्या भौतिक रूपाची पूजा केली जाते.
कलाहस्तिश्वर मंदिर (वायु तत्व)
वायु तत्वावर आधारित भगवान शिवाचे मंदिर आंध्र प्रदेशातील चित्तूर जिल्ह्यातील काला हस्ती भागात आहे. शिवभक्त उंच टेकडीवर बांधलेल्या या शिव मंदिराला दक्षिणेचे कैलास म्हणतात. कलहस्तीश्वर मंदिराच्या आतील पूज्य शिवलिंगाची उंची अंदाजे चार फूट आहे. या शिवलिंगाला वायु लिंग किंवा कर्पूर लिंग असेही म्हणतात. या शिवलिंगावर ना जल अर्पण केला जातो ना स्पर्श केला जातो.
