
हिंदू धर्मात श्रावण महिना हा भगवान शंकराचा सर्वात प्रिय महिना मानला जातो. भगवान शिवाचा आशीर्वाद मिळविण्यासाठी, भक्त श्रावण महिनाभर त्यांची विशेष भक्ती करतात आणि श्रावण सोमवारचा उपवास करतात. या संपूर्ण महिन्यात भगवान शिवाचे प्रतीक असलेल्या शिवलिंगाचा जलाभिषेक केला जातो आणि भोलेनाथांचा विशेष आशीर्वाद घेण्यासाठी लोक कष्टकरी कावड यात्राही काढतात. श्रावणमध्ये भगवान भोलेनाथांचा आशीर्वाद घेण्यासाठी, भक्त त्यांच्या सर्व 12 ज्योतिर्लिंगांना देखील भेट देतात.
श्रावणात या दोन ज्योतिर्लिंगांचे दर्शन घेतल्याने मिळते चार धामच्या भेटीइतकेच पुण्य! … दूर होतात आयुष्यातील सर्व संकटे
अनेक भाविक कावड घेऊन या ज्योतिर्लिंग धामांवर जातात आणि गंगाजलाने ज्योतिर्लिंगाला अभिषेक करतात. जर या श्रावण महिन्यात तुम्हालाही भोलेनाथांचा विशेष आशीर्वाद घ्यायचा असेल आणि ज्योतिर्लिंगाचे दर्शन घ्यायचे असेल, तर तुम्ही शिवधामच्या दोन प्रमुख ज्योतिर्लिंगांना अवश्य भेट द्या. असे मानले जाते की या दोन ज्योतिर्लिंगांचे दर्शन घेतल्याने भक्तांना भोलेनाथाच्या सर्व 12 ज्योतिर्लिंगांचे दर्शन घेतल्यासारखेच पुण्य प्राप्त होते.
महाकालेश्वर ज्योतिर्लिंग, उज्जैन (मध्य प्रदेश)
श्रावण महिन्यात उज्जैन येथील महाकालेश्वर मंदिरात बाबा महाकालाचे दर्शन घेणे शुभ मानले जाते. महाकालेश्वर ज्योतिर्लिंग हे भगवान शिवाच्या एकूण 12 ज्योतिर्लिंगांपैकी तिसरे ज्योतिर्लिंग आहे. दरवर्षी लाखो भाविक बाबा महाकालच्या दर्शनासाठी दूरदूरवरून येतात. महाकालेश्वर ज्योतिर्लिंगाची पूजा केल्याने भक्तांना विशेष शांती आणि सकारात्मक उर्जेचा अनुभव येतो. या ज्योतिर्लिंगाविषयी अशी श्रद्धा आहे की येथे येऊन ज्योतिर्लिंगाचे दर्शन घेतल्याने भाविकांचे सर्व प्रकारचे रोग व त्रास दूर होतात, तसेच भाविकांना निरोगी शरीर व दीर्घायुष्य लाभते.
महाकालेश्वर ज्योतिर्लिंगाची विशेष गोष्ट म्हणजे सर्व ज्योतिर्लिंगांपैकी हे एकमेव ज्योतिर्लिंग आहे ज्याचे तोंड दक्षिणेकडे आहे. महाकालेश्वर ज्योतिर्लिंग मंदिर तंत्र साधनेसाठीही विशेष मानले जाते. दूरदूरवरून तांत्रिक लोक येथे तांत्रिक साधना करण्यासाठी येतात. असे मानले जाते की बाबा महाकालाचे दर्शन घेतल्याने सर्व 12 ज्योतिर्लिंगांच्या दर्शनासारखे पुण्य प्राप्त होते.
उज्जैनच्या महाकालाचे वैशिष्ट्य म्हणजे येथे महाकाल आपल्या भक्तांना वेगवेगळ्या रूपात प्रकट होतो. वेगवेगळ्या सणांना महाकालाची सजावट वेगवेगळ्या पद्धतीने केली जाते. शिवरात्रीमध्ये महाकालाला वराच्या रुपात आणि श्रावण महिन्यात महाकालाला राजाधिराज म्हणून सजवले जाते. कार्तिक महिन्यात महाकाल सृष्टीची जबाबदारी भगवान विष्णूवर सोपवण्यासाठी पालखीत बसतो. महाकालाचे प्रत्येक रूप पाहून मनुष्य मोहित होतो.
महाकालेश्वर मंदिराची भस्म आरती विशेष प्रसिद्ध आहे. ही आरती दररोज पहाटे ४ वाजता होते, ज्यामध्ये भगवान शंकराला चितेच्या अस्थींनी स्नान घातले जाते. ही आरती अद्वितीय आणि अत्यंत शुभ आहे. भस्म आरतीची परंपरा प्राचीन काळापासून चालत आलेली असून ती पाहण्यासाठी जगभरातून भाविक येत असतात.
बैद्यनाथ धाम, देवघर (झारखंड)
उज्जैनच्या महाकाल प्रमाणेच श्रावण महिन्यात बैद्यनाथ धामला जाणे खूप महत्वाचे मानले जाते. त्यामुळे श्रावण महिन्यात येथे लाखोंची गर्दी दर्शनासाठी जमते. संपूर्ण श्रावणी येथे श्रावणी जत्रा भरते. श्रावण महिन्यात दूरदूरहून लोक कावडसोबत येतात आणि बाबांना गंगाजलाने अभिषेक करतात.
हे केवळ ज्योतिर्लिंग नाही, तर एक शक्तीपीठ आहे. येथे माता सतीचा काही भाग पडला होता, असे मानले जाते. भगवान शिव आणि माता पार्वतीचा विवाह याच ठिकाणी झाला होता, अशीही मान्यता आहे. या धामाबद्दल सांगितले जाते की येथे येणाऱ्या सर्व भाविकांच्या मनोकामना पूर्ण होतात. या कारणास्तव, मंदिरात स्थापित ज्योतिर्लिंग कामना लिंग म्हणून देखील ओळखले जाते.
बैद्यनाथ म्हणजे ‘वैद्यांचा स्वामी’, असे मानले जाते की भगवान शंकराच्या कृपेने येथे अनेक रुग्णांना रोगांपासून मुक्ती मिळाली आहे, त्यामुळे दूरदूरवरून लोक विविध आजारांपासून मुक्ती मिळवण्यासाठी येथे येतात. बैद्यनाथ धामला बाबा बैजनाथ धाम असेही म्हणतात.
