तिरंग्यासोबत सेल्फी घेण्यापूर्वी जाणून घ्या हे नियम, चूक केल्यास होऊ शकतो 3 वर्षांचा तुरुंगवास

हर घर तिरंगा ही मोहीम भारताच्या स्वातंत्र्यदिनी लोकांना घरोघरी तिरंगा फडकवण्यासाठी प्रोत्साहित करण्यासाठी आहे. अमृत ​​महोत्सव वेबसाइटनुसार, ध्वज एकत्रितपणे घरी आणणे हे केवळ तिरंग्याशी आपले वैयक्तिक संबंध दर्शवत नाही, तर राष्ट्र उभारणीसाठी आपली वचनबद्धता देखील दर्शवते.

राष्ट्रध्वज सार्वजनिक जागी फडकवण्याचा योग्य मार्ग कोणता?
भारतीय राष्ट्रध्वज फडकवणे/वापरणे/प्रदर्शन करणे राष्ट्रीय सन्मानाचा अपमान प्रतिबंधक कायदा, 1971 आणि भारतीय ध्वज संहिता, 2002 द्वारे शासित आहे. यानुसार कोणत्याही सार्वजनिक/खाजगी संस्था किंवा शैक्षणिक संस्थेचा कोणताही सदस्य कोणत्याही दिवशी आणि कोणत्याही प्रसंगी राष्ट्रध्वज फडकावू शकतो.

लक्षात ठेवण्यासारखी गोष्ट म्हणजे जेव्हाही राष्ट्रध्वज फडकवला जाईल, तेव्हा भगवा पट्टा सर्वात वर असेल. जर एखादा ध्वज उभ्या दाखवत असेल तर राष्ट्रध्वजाच्या संदर्भात भगवा पट्टा उजव्या बाजूला म्हणजेच समोरच्या व्यक्तीच्या डाव्या बाजूला असावा.

घरावर राष्ट्रध्वज फडकवताना कोणत्या गोष्टी लक्षात ठेवाव्यात?
भारतीय ध्वज संहितेच्या कलम 2.2 नुसार कोणताही सामान्य नागरिक आपल्या घरी राष्ट्रध्वज फडकावू शकतो. तथापि, जेव्हा जेव्हा राष्ट्रध्वज फडकवला जातो, तेव्हा तो आदराच्या स्थितीत आणि स्पष्टपणे ठेवला पाहिजे.

नियमांनुसार जेव्हाही राष्ट्रध्वज फडकवला जातो, तेव्हा त्याचा पूर्ण सन्मान केला पाहिजे. तो योग्य ठिकाणी ठेवले पाहिजे. म्हणजे ध्वज जमिनीवर किंवा अस्वच्छ ठिकाणी ठेवू नये. याशिवाय फाटलेला किंवा घाणेरडा ध्वज फडकवू नये.

ध्वज संहितेमध्ये असे नमूद केले आहे की एकाच खांबावर राष्ट्रध्वज इतर कोणत्याही ध्वजासह किंवा ध्वजांसह फडकू नये.

पिछले कुछ वर्षों से पूरे देश में ‘हर घर तिरंगा अभियान’ के लिए सबका जोश high रहता है। तिरंगे के साथ selfie लेकर social media पर post करने का craze भी दिखता है।

‘हर घर तिरंगा अभियान’, तिरंगे की शान में एक unique festival बन चुका है। इसे लेकर अब तो तरह-तरह के innovation भी होने… pic.twitter.com/PWUCxVUZmI

— BJP (@BJP4India) July 28, 2024

राष्ट्रध्वज फडकवण्यासाठी, वस्तू स्वीकारण्यासाठी किंवा वितरित करण्यासाठी वापरता येत नाही. ध्वज जमिनीला किंवा मजल्याला किंवा पाण्यात स्पर्श करण्यास परवानगी नाही. कोणत्याही कार्यक्रमात स्पीकरचे टेबल झाकण्यासाठी किंवा स्पीकरचे व्यासपीठ झाकण्यासाठी याचा वापर केला जाणार नाही.

आपण आपल्या गाडीवर राष्ट्रध्वज लावू शकतो का?
अनेकदा स्वातंत्र्यदिन आणि प्रजासत्ताक दिनी लोक त्यांच्या वाहनांवर राष्ट्रध्वज लावलेले दिसतात. परंतु प्रत्येकाला त्यांच्या वाहनावर ध्वज लावण्याची परवानगी नाही. भारतीय ध्वज संहिता 2002 च्या कलम 3.44 नुसार मोटर कारवर राष्ट्रध्वज फडकावण्याचा विशेषाधिकार फक्त खालील व्यक्तींसाठी मर्यादित आहे:

• राष्ट्रपती
• उपराष्ट्रपती
• राज्यपाल आणि लेफ्टनंट गव्हर्नर
• भारतीय मिशनचे प्रमुख/
• पंतप्रधान
• कॅबिनेट मंत्री, राज्यमंत्री आणि केंद्रीय उपमंत्री
• मुख्यमंत्री आणि राज्य किंवा केंद्रशासित प्रदेश कॅबिनेट मंत्री
• लोकसभेचे अध्यक्ष, राज्यसभेचे उपसभापती, लोकसभेचे उपसभापती, राज्ये आणि
• केंद्रशासित प्रदेशांच्या विधान परिषदांचे सभापती
• राज्यांच्या विधानसभांचे अध्यक्ष, राज्ये, राज्य आणि केंद्रशासित प्रदेशांच्या विधान परिषदेचे उपसभापती
• विधानसभेचे उपसभापती
• भारताचे सरन्यायाधीश
• सर्वोच्च न्यायालयाचे न्यायाधीश
• उच्च न्यायालयांचे मुख्य न्यायाधीश
• उच्च न्यायालयांचे न्यायाधीश

नियम मोडल्यास काय शिक्षा?
राष्ट्रध्वज आणि तिरंग्याचा अवमान केल्यास शिक्षेची तरतूद आहे. ध्वज जमिनीवर ठेवणे, ध्वज उलटा फिरवणे किंवा मलिन करणे हा राष्ट्रध्वजाचा अपमान मानला जातो. राष्ट्रीय सन्मानाचा अपमान प्रतिबंधक कायदा, 1971 च्या कलम 2 मध्ये, राष्ट्रीय ध्वज, संविधान आणि राष्ट्रगीत यांसारख्या भारतीय राष्ट्रीय चिन्हांचा अपमान रोखण्यासाठी शिक्षेची तरतूद करण्यात आली आहे. यानुसार तिरंग्याचा अवमान करणाऱ्याला 3 वर्षांपर्यंत तुरुंगवास किंवा दंड किंवा दोन्ही शिक्षा होऊ शकतात.