ज्यू अनेक वर्षांपासून मागणी करत होते, पण दुसऱ्या महायुद्धाच्या समाप्तीनंतर या मागणीला जोर आला. त्यावेळी पॅलेस्टाईन ब्रिटिशांच्या अधिपत्याखाली होते. संयुक्त राष्ट्र संघाने पहिल्यांदा पॅलेस्टाईनचे विभाजन करून ज्यू राष्ट्र निर्माण करण्याचा ठराव नोव्हेंबर 1947 मध्ये संमत केला. औपचारिक घोषणा होण्यापूर्वीच पॅलेस्टिनी आणि ज्यू आमनेसामने आले आणि मृत्युतांडव झाले. त्यानंतर सुरू झालेल्या प्रक्रियेला अनेक युद्धांचे स्वरूप आले. हमासचा इस्रायलवरील ताज्या हल्ल्याचाही त्याच क्रमाने सुरू असलेला सिलसिला आहे.
कधी 6 वर्षांचे तर कधी 6 दिवसांचे युद्ध, जाणून घ्या इस्रायलने आतापर्यंत लढली आहेत किती युद्धे
हमासच्या ताज्या हल्ल्यानंतर हे जाणून घेणे आवश्यक झाले आहे की इस्रायलने आतापर्यंत किती युद्धे लढली आहेत? कधी लढली आहेत? कोणता देश समोर होता? कारण ताज्या हल्ल्यानंतर स्पर्धा परीक्षांची तयारी करणाऱ्या भारतीय तरुणांसाठी हा एक महत्त्वाचा विषय बनला आहे.
इस्रायलचा जन्म मे 1948 मध्ये झाला. तेव्हापासून आजतागायत या देशाने अनेक युद्धांचा सामना केला आहे. पॅलेस्टाईनपासून सुरू झालेल्या युद्धात अनेकवेळा अरब देशांनीही भाग घेतला. अनेक वेळा वेगवेगळ्या देशांकडून हल्ले झाले, तर कधी इस्रायलवर संयुक्त हल्ले झाले. प्रत्येक वेळी इस्रायलचा वरचष्मा राहिला, परंतु प्रत्येक वेळी जीवित आणि मालमत्तेची हानी झाली आणि सतत होत गेली.
खरं तर, वयाच्या 75 व्या वर्षी, इस्रायलसाठी क्वचितच असा एक दिवस गेला असेल, जेव्हा त्यांनी संघर्ष केला नसेल. सततच्या युद्ध-संघर्षाने त्याला धीर दिला आणि कणखर केले. सन 1948 मध्ये इस्रायलचा उदय झाल्यापासून आतापर्यंत किती युद्धांचा सामना करावा लागला आहे ते जाणून घेऊया.
आतापर्यंत कोणत्या देशाशी कधी झाले युद्घ ?
- स्वातंत्र्ययुद्ध 1947 साली सुरू झाले आणि ते अखंड चालू राहिले. दरम्यान, इस्रायल हा देश घोषित झाल्यानंतर संघर्ष अधिक तीव्र झाला. अशाप्रकारे जवळपास दोन वर्षे चाललेले युद्ध 1949 मध्ये संपले. इस्रायलच्या विरोधात आठ अरब देशांनी यात भाग घेतला होता.
- 1956 मध्ये सिनाईचे युद्ध झाले. समोर शेजारचा देश इजिप्तचे सैन्य होते.
- 1967 मध्ये सहा दिवसीय युद्ध झाले. यामध्ये अनेक अरब देशांनीही सहभाग घेतला होता. सहा दिवस चाललेल्या युद्धानंतर इस्रायलशी लढणारे सर्व देश पराभूत झाले. प्रोत्साहित होऊन, इस्रायलने आपल्या सीमेपलीकडे जाऊन बरीच जमीन काबीज केली.
- 1967 मध्ये युद्ध सुरू झाले आणि सुमारे तीन वर्षे चालले. या युद्धात इस्रायलच्या विरोधात चार अरब देश होते.
- किप्पूर युद्ध 1973 मध्ये सुरू झाले आणि त्यात सात अरब देश इस्रायलशी लढले.
- ऑपरेशन लिटानी नावाने ओळखले जाणारे युद्ध 1978 मध्ये लढले गेले. यामध्ये पॅलेस्टाईन आणि इस्रायल समोरासमोर होते.
- पहिले लेबनॉन युद्ध 1982 ते 1985 पर्यंत चालले. यामध्ये लेबनॉनसह इतर अनेक अरब देश इस्रायलच्या विरोधात उभे राहिले.
- दुसरे लेबनॉन युद्ध 2006 मध्ये झाले. यामध्ये लेबनॉनच्या हिजबुल्ला या अतिरेकी संघटनेने इस्रायलच्या विरोधात भूमिका घेतली.
- पहिला इंतिफादा म्हणून ओळखले जाणारे हे युद्ध 1987 मध्ये सुरू झाले आणि 1993 पर्यंत चालले. यामध्येही लेबनॉन आणि इस्रायल आमनेसामने होते. दुसरा इंतिफादा पॅलेस्टाईन आणि इस्रायल यांच्यात लढला गेला. हे वर्ष 2000 ते 2005 पर्यंत चालले.
- पॅलेस्टाईन आणि इस्रायलमध्ये ऑपरेशन कास्ट लीड नावाचे युद्ध झाले. पॅलेस्टाईनचा मुख्य मित्र म्हणून हमासने यात सहभाग घेतला. 2008-2009 मध्ये हे युद्ध झाले होते.
- ऑपरेशन पिलर ऑफ डिफेन्स म्हणून ओळखले जाणारे दुसरे युद्ध 2012 मध्ये इस्रायल आणि हमास यांच्यात लढले गेले. सन 2014 मध्येही हमासची इस्रायलशी एकदा चकमक झाली होती. 2021 मध्ये हमासने पुन्हा एकदा इस्रायलवर हल्ला केला आणि आता हा ताजा संघर्ष 2023 मध्ये सुरू आहे.
प्रत्येक युद्धात दोन्ही बाजूंनी बलिदान मागितले जाते, हे वेगळे सांगण्याची गरज नाही. या युद्धांमध्ये मोठ्या प्रमाणात जीवित व वित्तहानी झाली. हे युद्ध किती काळ चालेल याचा अंदाज बांधणे कठीण आहे, कारण हमासने ज्या पद्धतीने एकाच वेळी हजारो रॉकेट डागले आहेत, ते हे दाखवण्यासाठी पुरेसे आहे की हा हल्ला पूर्ण तयारीनिशी करण्यात आला आहे. या हल्ल्यानंतर इस्रायलने युद्ध घोषित केले आणि निर्णायक टप्प्यावर नेण्याचा निर्धार केला.