एखाद्याला मदत करणे हे पवित्र कार्य मानले जाते. इतरांना मदत करणारी व्यक्ती हे आदर्श व्यक्तिमत्वाचे लक्षण असते, पण कधी कधी तुम्हाला फक्त एखाद्याला मदत करायची असते. गोष्टी नीट होत नसल्या तरी त्यांना तुमची असहायता समजते. तुमचे चांगले हेतू लक्षात येतात. मात्र, काहीवेळा तुमच्या मदतीचा फायदा समोरच्या व्यक्तीला होत नाही. आचार्य चाणक्यांनी आपल्या नीतिशास्त्रात शिकवले आहे की या तीन प्रकारच्या लोकांना मदत करणे देखील हानिकारक असू शकते.

अशा लोकांपासून दूर राहिले पाहिजे, जे सहसा इतरांना दुखवतात आणि त्यांच्याशी अनादराने वागतात. त्यांच्या सहवासात राहिल्याने तुमचे मन नकारात्मक विचारांनी भरेल आणि तुमचा आत्मविश्वासही कमी होईल. चाणक्यच्या मते, असभ्य लोकांचा संगम माणसाला बरबाद करू शकतो. अशा लोकांपासून दूर राहूनच तुम्ही तुमचे जीवन यशस्वी करू शकता.

असंस्कृत स्त्रियांपासून रहा दूर
चाणक्य म्हणतात की, चांगल्या चारित्र्य नसलेल्या स्त्रीशी विवाह केल्याने वैवाहिक जीवन नष्ट होते. त्यामुळे अशा स्त्रीशी कधीही लग्न करू नका. त्या महिला अपमानास्पद असतात आणि त्यांचे व्यक्तिमत्व चांगले नसते. पतीच्या कुटुंबाच्या प्रगतीत ते अडथळा ठरू शकतात. त्यामुळे आयुष्याचा जोडीदार हुशारीने निवडण्याचा सल्ला त्यांनी दिला. चाणक्यांनी असेही सांगितले की, अशा महिलांपासून आयुष्यात दूर राहणे चांगले.

मूर्ख शिष्य
आचार्य चाणक्य यांच्या मते, अज्ञानी शिष्याला कोणताही धडा समजत नाही. कमकुवत विद्यार्थ्यावर तुमचा वेळ आणि शक्ती वाया घालवण्यात काही अर्थ नाही. इतर काय म्हणतील याची काळजी करू नका. कारण अशा लोकांवर वेळ वाया घालवणे व्यर्थ आहे. अशा लोकांपासून शक्य तितके दूर राहण्याची शिकवण चाणक्यांनी दिली आहे.

रोगाने प्रभावित व्यक्ती
आजारी व्यक्ती नकारात्मक ऊर्जा उत्सर्जित करते. याशिवाय तो नेहमी दु:खी असतो. ते तुम्हाला पुढे जाऊ देणार नाहीत. त्यामुळे आचार्य चाणक्य यांनी आजारी लोकांपासून अंतर राखण्यास सांगितले आहे. तुमच्या आयुष्यात आजारी लोकांपासून अंतर ठेवा.

केवळ हे तीन लोकच नाही तर इतर प्रकारचे विशिष्ट गुण असलेले लोक, म्हणजे जे उद्धट, हानिकारक, मत्सरी, द्वेषपूर्ण, भित्रा, भयभीत आहेत, त्यांच्यापासून दूर राहणे चांगले. चाणक्यांनी आपल्या नीती शास्त्रात शिकवले आहे की जीवनात पुढे जाण्यासाठी खोटे बोलणे, दारू पिणे, स्वार्थी आणि लोभी लोकांपासून नेहमी दूर राहिले पाहिजे.