12 वर्षांपूर्वी खुद्द गौतम गंभीरने जे भोगले, तीच शिक्षा तो देणार का टीम इंडियाच्या दिग्गजांना?

टीम इंडियाने गेल्या 12 वर्षांत मायदेशात या दोनच कसोटी मालिका गमावल्या आहेत आणि योगायोगाने या दोन्ही कसोटी मालिका अशा वेळी आल्या, जेव्हा बदलाची गरज भासू लागली. जेव्हा टीम इंडियाने एमएस धोनीच्या नेतृत्वाखाली अत्यंत बलाढ्य इंग्लंडकडून मालिका 2-1 ने गमावली, तेव्हा तो काळ होता, जेव्हा संघातील अनेक वरिष्ठ खेळाडू त्यांच्या कारकिर्दीच्या शेवटच्या टप्प्यावर होते आणि त्यांच्या कामगिरीत घसरण सुरू झाली होती. संघाला नवीन ऊर्जा आणि नवीन युवा खेळाडूंची गरज होती आणि त्यासाठी वरिष्ठ खेळाडूंनी त्यांची जागा सोडणे गरजेचे होते.

शेवटी हेच झाले. गौतम गंभीर देखील त्यापैकी एक होता, जो त्यावेळी संघाचा सलामीवीर होता आणि पहिला हल्ला गंभीरवर झाला होता. त्या मालिकेत गंभीर अपयशी ठरला होता आणि त्यामुळे त्याला लगेचच संघातून वगळण्यात आले होते. यानंतर गंभीरने 2014 ते 2016 दरम्यान केवळ 3-4 कसोटी खेळल्या. त्याचा अनुभवी जोडीदार वीरेंद्र सेहवागही अपयशी ठरला, पण पुढच्या मालिकेसाठी त्याची निवड झाली आणि त्यानंतर तो कायमचा निवृत्त झाला.

स्टार ऑफ-स्पिनर हरभजन सिंग देखील कोणताही प्रभाव पाडू शकला नाही आणि पुढील मालिकेनंतर 2 वर्षांसाठी संघाबाहेर होता. त्यानंतर 2015 मध्ये पुनरागमन केल्यानंतर तो कायमचा बाहेर फेकला गेला. त्याचप्रमाणे अनुभवी वेगवान गोलंदाज झहीर खान देखील वर्षभर बाहेर राहिला आणि त्यानंतर फक्त 4 कसोटी खेळून परतला नाही. युवराज सिंगही इंग्लंडविरुद्ध अपयशी ठरला आणि ती त्याची शेवटची कसोटी मालिका ठरली.

खेळाडू म्हणून गेल्या मालिकेत पराभवाचा सामना करणाऱ्या गंभीरला त्याच्या कामगिरीची शिक्षा मिळाली. आता, त्याच्या प्रशिक्षकपदी, टीम इंडियाला 12 वर्षांनंतर हा दिवस पाहावा लागणार आहे आणि पुन्हा एकदा 2012 सारखीच परिस्थिती आहे, जिथे वरिष्ठ खेळाडूंच्या कामगिरीवर प्रश्नचिन्ह आहे आणि ते त्यांच्या करिअरच्या शेवटच्या दिशेने आहेत. विराट कोहली, रोहित शर्मा, रविचंद्रन अश्विन आणि रवींद्र जडेजा, ज्यांनी टीम इंडियाला गेल्या दशकात मायदेशात आणि घराबाहेर डझनभर कसोटी सामने जिंकून दिले, ते या मालिकेत सपशेल अपयशी ठरले. चारही खेळाडूंचे वय 35 वर्षांपेक्षा जास्त असून त्यांची उर्जा पूर्वीसारखी नाही. अशा स्थितीत गंभीरवर 12 वर्षांपूर्वी जी कारवाई झाली होती, तीच कारवाई होईल का?

बरं, योगायोग फक्त तसा नाही. खरं तर, 2012 च्या पराभवाच्या सुमारे एक वर्ष आधी, टीम इंडियाने आपला नंबर 3 राहुल द्रविड आणि नंबर 5 व्हीव्हीएस लक्ष्मणला निरोप दिला होता. यानंतर इंग्लंडने टीम इंडियाला पराभूत केले आणि त्यानंतर बदलाचा काळ सुरू झाला, ज्यामुळे टीम इंडिया 12 वर्षे वर्चस्व गाजवत राहिली. सध्याच्या टीम इंडियाने गेल्या एका वर्षात आपला नंबर-3 फलंदाज चेतेश्वर पुजारा आणि नंबर-5 फलंदाज अजिंक्य रहाणेलाही निरोप दिला. हे दोघेही द्रविड-लक्ष्मणप्रमाणे निवृत्त झाले नसले, तरी त्यांचे पुनरागमनही होताना दिसत नाही. त्यामुळे मोठा बदल करून टीम इंडिया पूर्वीचे वर्चस्व पुन्हा मिळवू शकेल का?