शेयर बाजार पैसों का वो कुआं है, जो हर किसी की प्यास बुझा सकता है. हा चित्रपटातील संवाद आहे, पण तो खरा वाटतो. कारण, अलीकडे शेअर बाजारात पैसे कमविण्यासाठी नवीन गुंतवणूकदार आणि ट्रेडर्सची संख्या सातत्याने वाढत आहे. विशेष म्हणजे या शर्यतीत महिलाही मागे नाहीत. भारतीय शेअर बाजारात सक्रिय महिला व्यापाऱ्यांची संख्या झपाट्याने वाढत आहे. त्याच वेळी, एका अहवालानुसार, शेअर बाजारातून नफा कमावण्याच्या बाबतीत मुली मुलांपेक्षा अधिक हुशार आहेत. तर बहुतेक मुले शेअर बाजारात आपली संपत्ती गमावतात. तुमचा यावर विश्वास बसणार नाही, चला तर मग बघूया आकडेवारी…
F&O ट्रेडिंगमध्ये स्त्रिया आहेत पुरुषांपेक्षा जास्त हुशार, पुरुष पैसे गमावतात; अहवालात झाला खुलासा
वास्तविक, आजकाल सेबीचा एक अहवाल चर्चेत आहे. हा अहवाल पाहिल्यानंतर पुरुष व्यापारी किंवा समजदार लोक डेरिव्हेटिव्ह ट्रेडिंगपासून नक्कीच दूर राहतील. चला जाणून घेऊया अहवालात काय समोर आले आहे…
एका वर्षात कोणत्या व्यापाऱ्याचे किती नुकसान झाले आणि किती नफा कोणी घेतला हे सेबीच्या अहवालात सांगण्यात आले आहे. साहजिकच, कमी भांडवलात आलेल्या आणि पर्याय विकत घेऊन रातोरात लक्षाधीश होण्याचे स्वप्न पाहणाऱ्या छोट्या किंवा किरकोळ व्यापाऱ्यांचेच नुकसान झाले आहे. कमावणारे ते परदेशी गुंतवणूकदार आणि ऑपरेटर आहेत, ज्यांच्याकडे भरपूर भांडवल आहे. पण सेबीच्या या अहवालातून आणखी एक सत्य समोर आले आहे. म्हणजेच शेअर बाजारात आणि विशेषतः डेरिव्हेटिव्ह ट्रेडिंगमध्ये मुली मुलांपेक्षा जास्त हुशार असतात आणि त्यांचे कमी नुकसान होते.
सेबीच्या अहवालात ज्या गोष्टीचा खुलासा केला जात आहे ती गोष्ट म्हणजे फ्युचर्स अँड ऑप्शन्स म्हणजेच F&O ट्रेडिंग. अहवालानुसार या प्रकारच्या व्यापारात महिलांचा सहभागही वाढला आहे. यामध्ये पुरुषांपेक्षा महिलांनी चांगली कामगिरी केली आहे. स्त्रियांचे त्यांच्या शहाणपणामुळे आणि दूरदर्शीपणामुळे, पुरुषांपेक्षा कमी नुकसान झाले आहे.
F&O व्यापारातील महिलांचा सहभाग 2021-22 आर्थिक वर्षातील 14.9% वरून 2023-24 मध्ये 13.7% पर्यंत घसरला, तरीही स्त्रियांना तुलनेने कमी नुकसान सहन करावे लागले. SEBI च्या अहवालानुसार, 2023-24 मध्ये, F&O ट्रेडिंगमध्ये 91.9% पुरुषांचे नुकसान झाले, तर केवळ 86.3% महिलांचे नुकसान झाले. दुसऱ्या शब्दांत असे म्हणता येईल की, केवळ 8.1 टक्के पुरुषांनी नफा कमावला, तर सुमारे 14 टक्के महिलांनी पैसे कमावले.
महिला व्यापाऱ्यांनी सरासरी 75,973 रुपयांचा तोटा नोंदवला, जो पुरुष व्यापाऱ्यांच्या 88,804 रुपयांच्या सरासरी तोट्यापेक्षा कमी आहे. महिलांच्या या कामगिरीवरून दिसून येते की त्या बाजारातील चढ-उतारांमध्ये अधिक हुशारीने काम करतात आणि योग्य वेळी त्यांची रणनीती अंमलात आणतात.
SEBI च्या सर्वेक्षणातून हे देखील समोर आले आहे की F&O ट्रेडिंग खूप कठीण आहे. 100 पैकी 90 पेक्षा जास्त व्यापाऱ्यांचे नुकसान झाले आहे. गेल्या तीन वर्षांत F&O व्यापाऱ्यांनी 1.8 लाख कोटी रुपयांचे एकूण नुकसान नोंदवले आहे, ज्यामुळे 1 कोटीहून अधिक वैयक्तिक व्यापाऱ्यांवर परिणाम झाला आहे. या व्यापाऱ्यांचे सरासरी नुकसान प्रति व्यक्ती 2 लाख रुपये होते.