मुस्लिम देश बांगलादेशचे ‘राष्ट्रीय हिंदू मंदिर’ कोणते, ज्यात केली जाते कोणत्या देवतेची पूजा?

ढाकेश्वरी मंदिराला बांगलादेशचे राष्ट्रीय मंदिर असण्याचा मान आहे. हे देखील मनोरंजक आहे, कारण बांगलादेश हा मुस्लिम देश आहे. येथील संविधानाने इस्लामला राज्य धर्म घोषित केले आहे. 2022 च्या राष्ट्रीय सरकारी जनगणनेनुसार, सुन्नी मुस्लिम लोकसंख्येचे सुमारे 91 टक्के आणि हिंदू सुमारे 8 टक्के आहेत.

ढाकेश्वरी मंदिर हे बांगलादेशची राजधानी ढाका येथील सर्वात महत्त्वाचे मंदिर आहे. हे बांगलादेशातील सर्वात मोठे हिंदू मंदिर देखील आहे. त्याची गणना 51 शक्तीपीठांमध्ये होते. येथे ढाकेश्वरी देवीची पूजा केली जाते, जी दुर्गा देवीचा अवतार मानली जाते. हिंदू समुदाय देवी ढाकेश्वरीला ढाक्याची प्रमुख देवता मानतो आणि म्हणून ते ढाकेश्वरी मंदिरात आदिशक्तीची पूजा करतात. या देवीच्या नावावरून ढाका हे नाव पडल्याचे सांगितले जाते.

ढाकेश्वरी (दुर्गा) मंदिर 12 व्या शतकात सेना घराण्याचा राजा बल्लाल सेन याने बांधले होते. राजा बिजॉय सेनची पत्नी राणी आंघोळीसाठी जंगलात जात होती, असा समज आहे. परत येताना तिने बल्लाल सेनला जन्म दिला. सिंहासनावर आरूढ झाल्यानंतर, बल्लाल सेनने आपल्या जन्मस्थानाचा गौरव करण्यासाठी हे मंदिर बांधले. काही इतिहासकार असेही म्हणतात की बल्लाल सेन यांना एकदा जंगलाखाली लपलेल्या देवाचे स्वप्न पडले होते. दुसऱ्या दिवशी सकाळी जंगलात देवतेचा शोध लागल्यावर त्याने तिथे एक मंदिर बांधले. मंदिराच्या बांधकामानंतर त्यांनी ढाकेश्वरी देवीची मूर्ती स्थापन केली. त्यांच्या मते, देवी ढाकेश्वरी म्हणजे ‘लपलेली देवी’ कारण मंदिर घनदाट जंगलाने व्यापलेले होते (बंगालीमध्ये ढाका).

ढाका येथे बांधण्याचे कारण म्हणजे माता सतीची धार्मिक कथा. पौराणिक कथेनुसार, आदिशक्तीचे रूप असलेल्या सतीने भगवान शिवाशी विवाह केला. पण सतीचे वडील दक्ष या लग्नावर खूश नव्हते. नंतर दक्षने यज्ञ करून सती सोडून सर्व देवांना आमंत्रित केले. सती आमंत्रण न देता यज्ञाला गेली, जिथे दक्षने तिला भगवान शिवाबद्दल अपमानास्पद गोष्टी बोलल्या. यामुळे सतीने स्वत:ला यज्ञात अर्पण केले. या दु:खात बुडून शिवाने विनाशाचे नृत्य सुरू केले. भगवान शिवाचा राग शांत करण्यासाठी भगवान विष्णूंनी सुदर्शन चक्र वापरून सतीच्या शरीराचे तुकडे केले. जिथे जिथे सतीचे अवयव पडले, तिथे ती जागा शक्तीपीठे बनली. ढाका येथे माता सतीच्या मुकुटाचे रत्न पडल्याचे मानले जाते.

भारत-पाकिस्तानच्या फाळणीपूर्वी ढाकेश्वरी देवी मंदिर हे संपूर्ण भारतातील शक्ती उपासक समाजाचे श्रद्धास्थान होते. 1971 मध्ये बांगलादेशच्या स्वातंत्र्ययुद्धात पाकिस्तानी लष्कराने ऐतिहासिक रामना काली मंदिर उद्ध्वस्त केले होते. तेव्हापासून, ढाकेश्वरी मंदिर बांगलादेशातील सर्वात महत्त्वाचे हिंदू प्रार्थनास्थळ बनले आहे. ढाक्याच्या सांस्कृतिक वारशाचा हा एक महत्त्वाचा भाग मानला जातो.

1996 मध्ये बांगलादेश सरकारने ढाकेश्वरी मंदिराचे नाव बदलून ढाकेश्वरी जातिय मंदिर (राष्ट्रीय मंदिर) केले. हा बांगलादेशातील हिंदू गटांच्या दीर्घ मोहिमेचा परिणाम होता, जे 1988 मध्ये इस्लामला राज्य धर्म घोषित केल्यानंतर प्राथमिक हिंदू प्रार्थनास्थळ म्हणून अधिकृत मान्यता देण्याची मागणी करत होते. बांगलादेश हा जगातील एकमेव देश आहे, जो मुस्लिम देश असूनही हिंदू मंदिराला राष्ट्रीय मंदिराचा दर्जा देतो. अहवालानुसार, राष्ट्रीय मंदिर असल्याने मुख्य मंदिर परिसराबाहेर बांगलादेशचा ध्वज फडकवला जातो.