पुराणात भगवान शिव आणि पार्वतीच्या जोडीला आदर्श जोडपे म्हटले आहे. शिवपुराणात या जोडप्याला घरगुती जीवनासाठी आदर्श म्हटले आहे. यामागील मूळ गोष्ट अशी आहे की माता सती भगवान शंकरापासून काहीही लपवत नाही किंवा भगवान शंकर पार्वतींसमोर कोणतीही गुप्तता ठेवत नाहीत. भगवान शंकरही त्यांच्या कानात मिळालेला गुरुमंत्र सहजपणे माता पार्वतीला सांगतात. या जोडप्यामधला बंध असा होता की एकदा माता पार्वती सतीच्या रूपात असताना आई-वडिलांच्या घरात नवऱ्याची थट्टा होत असताना तिने वडिलांना शाप दिला होता.
आत्मदहन, तांडव आणि हजारो वर्षांची समाधी… शिव-पार्वतीला का म्हणतात आदर्श जोडपे?
पतीच्या उपहासाने दुःखी झालेल्या माता सतीने योगाच्या अग्नीत स्वतःला झोकून दिले. करुणावतार भगवान शंकरांना याची खबर मिळाल्यावर त्यांनीही मूळ स्वभाव सोडून उग्र रूप धारण केले. शिवपुराण व्यतिरिक्त, भगवान शंकर आणि पार्वतीच्या विवाहित जीवनाच्या कथा स्कंदपुराण आणि श्रीमद भागवतात अनेक ठिकाणी आढळतात. शिवपुराणातील कथेनुसार, एकदा देवर्षी नारदांनी माता पार्वतीला सांगितले होते की भगवान शिवाचे तिच्यावर प्रेम नाही. त्यावेळी देवर्षी नारदांना उत्तर देताना माता पार्वतीने सांगितले होते की, भोलेनाथांनी तिच्यावर इतके प्रेम केले की त्यांनी तिला मिळालेला गुरुमंत्रही तिच्या कानात सांगितला.
एवढेच नाही तर नारायणाचे जे रूप त्यांना समाधीमध्ये दिसते, ते समाधीतून बाहेर पडताच ते स्पष्ट करतात. या उत्तरावर नारदांनी असेही सांगितले की, जर त्यांनी प्रेम केले असते, तर त्यांच्या गळ्यात ग्लानीची माळ कोणाची आहे, हे त्यांनी निश्चितपणे सांगितले असते. माता पार्वतीला हे समजले आणि ती ताबडतोब समाधीत बसलेल्या शंकराजवळ पोहोचली. त्यांनी देवाला विचारले की त्याच्या जपमाळात कोणाचे लिंग आहे. त्यावेळी भगवान शंकरांनी माता पार्वतीच्या सर्व रूपांचे वर्णन केले. सांगितले की या मुंड प्रत्येक रूपात त्याच्या मालकीच्या आहेत आणि त्या सर्व मुंड ते नेहमी त्याच्या हृदयाच्या जवळ ठेवतात.
शिवपुराणात यासंबंधीचा आणखी एक प्रसंग आहे. यामध्ये एकदा माता सती निमंत्रित न होता तिचा पिता राजा हिमाचलच्या यज्ञाला पोहोचली होती. त्यावेळी तेथे भगवान शंकराची विटंबना केली जात होती. हे पाहून माता सती रागावल्या. तिने ताबडतोब आपल्या वडिलांना शाप दिला आणि उजव्या पायाच्या पायाच्या बोटातून योगग्नीची निर्मिती केली आणि त्यात जळून गेली. जेव्हा भगवान शिवाला नारदांच्या मार्फत ही बातमी मिळाली, तेव्हा त्यांनी आपल्या केसांपासून वीरभद्राची निर्मिती केली, ज्याने हिमाचलच्या राजाचा यज्ञ नष्ट केला.
कथा अशी आहे की त्यावेळी भगवान शिव करुणेच्या रूपात आपला मूळ स्वभाव सोडून उग्र पुरुषाचे रूप घेऊन तांडव करू लागले. सर्व गुण आणि दुर्गुणांच्या पलीकडे असलेले भगवान शिव देखील माता सतीपासून विभक्त झाल्यामुळे अस्वस्थ झाले. यानंतर ते 87 हजार वर्षे समाधीत गेले. नंतर दानवांचा नाश आणि वंशजांच्या निर्मितीसाठी देवांनी कामदेवाद्वारे त्यांची समाधी तोडली. मात्र, यात कामदेवालाही शिवाच्या रोषाला सामोरे जावे लागले.