कोरोना व्हायरसचा कहर संपूर्ण जगाने पाहिला. या विषाणूला रोखण्यासाठी कोरोना प्रतिबंधक लस देण्यात आली. गेल्या काही वर्षांपासून या लसीच्या दुष्परिणामांची चर्चा सुरू आहे. दरम्यान, कोविड लस बनवणाऱ्या AstraZeneca या फार्मास्युटिकल कंपनीने ब्रिटनच्या न्यायालयात या लसीचे दुष्परिणाम मान्य केले आहेत. लंडन वृत्तपत्र द टेलिग्राफच्या वृत्तात हा दावा करण्यात आला आहे. अहवालानुसार, AstraZeneca ने न्यायालयात कबूल केले आहे की त्यांच्या कोविड-19 लसीचे दुष्परिणाम होऊ शकतात. काही प्रकरणांमध्ये, लस थ्रोम्बोसाइटोपेनिया सिंड्रोम (TTS) सह थ्रोम्बोसिस होऊ शकते.
रक्ताच्या गुठळ्या, हृदयविकाराच्या झटक्याचे कारण, TTS म्हणजे काय? ज्याचा उल्लेख AstraZeneca ने केला UK कोर्टात
हे TTS काय आहे आणि ते कसे धोकादायक आहे, ते जाणून घेऊया. डॉक्टरांच्या मते, थ्रोम्बोसाइटोपेनिया सिंड्रोम (TTS) मुळे शरीरात एकाच वेळी दोन गंभीर समस्या उद्भवू शकतात. त्यामुळे शरीरात रक्ताच्या गुठळ्या तयार होतात आणि प्लेटलेट्सची संख्या कमी होऊ शकते.
TTS मुळे शरीरात रक्ताच्या गुठळ्या तयार होतात. ज्याला वैद्यकीय भाषेत ब्लड क्लॉट म्हणतात. जेव्हा रक्तातील प्लेटलेट्स आणि प्रथिने एकत्र चिकटू लागतात, तेव्हा रक्ताची गुठळी तयार होते. अनेक प्रकरणांमध्ये, या गुठळ्या शरीरात स्वतःच विरघळतात आणि कोणताही रोग होत नाही, परंतु जर या गुठळ्या एखाद्याच्या शरीरात विरघळल्या नाहीत, तर ते अनेक गंभीर समस्या निर्माण करू शकतात. रक्ताच्या गुठळ्या तयार झाल्यामुळे हृदय आणि मेंदूच्या कार्यावर सर्वात मोठा परिणाम दिसून येतो.
शरीरावर TTS चा काय होतो परिणाम ?
थ्रोम्बोसिसमुळे शरीरातील नसांमधील रक्त गोठू शकते. याचा अर्थ शिरांमध्ये रक्ताच्या गुठळ्या होतात. त्यामुळे शरीरात रक्ताचा प्रवाह नीट होत नाही. पाय, हात, हृदय आणि मेंदूमध्ये कुठेही रक्ताच्या गुठळ्या तयार होऊ शकतात. या रक्ताच्या गुठळ्या हृदयात तयार झाल्या, तर हृदयाला रक्त पंप करण्यात अडचण येते. त्यामुळे हृदयाच्या नसांवर दाब पडतो. हृदय योग्यरित्या कार्य करू शकत नाही आणि यामुळे हार्ट फेल किंवा हृदयविकाराचा झटका येण्याचा धोका असतो.
त्याचप्रमाणे मेंदूमध्ये थ्रोम्बोसिस झाल्यास मेंदूमध्ये रक्ताची गुठळी तयार होते. मेंदूला रक्ताचा पुरवठा योग्य प्रकारे होत नाही. त्यामुळे ब्रेन हॅमरेज आणि ब्रेन स्ट्रोकचा धोका असतो. TTS मुळे शरीरात प्लेटलेट्सची कमतरता देखील होऊ शकते. त्यामुळे अनेक प्रकारचे रक्ताचे विकार होण्याचा धोका असतो.
काय आहेत रक्ताच्या गुठळ्या होण्याची लक्षणे ?
- हात आणि पाय मध्ये सतत वेदना
- बोलण्यात अडचण
- अचानक तीव्र डोकेदुखी
- चक्कर येणे
- छातीत किंवा शरीराच्या वरच्या भागामध्ये वेदना
- श्वसनविषयी दाह, फुफ्फुसातील दाह
- जास्त घाम येणे
- बेशुद्धपणा
- पाठदुखी
कोणाला असतो रक्ताच्या गुठळ्या होण्याचा धोका?
ज्या लोकांच्या शरीरात व्हिटॅमिन केची कमतरता असते, त्यांना रक्ताच्या गुठळ्या तयार होण्याचा धोका असतो. जर तुम्ही एस्ट्रोजेन असलेली औषधे सतत घेत असाल, तर ते रक्ताच्या गुठळ्या होण्याचा धोका वाढवू शकतात. मधुमेह, संधिवात, अति धुम्रपान, वाढता लठ्ठपणा, उच्च रक्तदाब आणि उच्च कोलेस्टेरॉल हे देखील रक्ताच्या गुठळ्या होण्याचे प्रमुख घटक आहेत. या आजारांनी ग्रस्त असलेल्या रुग्णांनी स्वत:ची तपासणी करणे आवश्यक आहे.
रक्ताच्या गुठळ्या शोधण्यासाठी आहेत कोणत्या चाचण्या ?
- रक्ताच्या गुठळ्या ओळखण्यासाठी अनेक प्रकारच्या चाचण्या केल्या जातात. यापैकी सर्वात सामान्य डी-डायमर चाचणी आहे. याशिवाय इमेजिंग टेस्टही केली जाते. यामध्ये अल्ट्रासाऊंडचा वापर करून शरीरातील रक्ताच्या गुठळ्या दिसतात. हे विशेषतः पाय आणि हृदयाच्या नसांमध्ये तपासले जाते.
- हृदयातील गुठळी तपासण्यासाठी एंडिओग्राफी केली जाते आणि सीटी स्कॅन देखील केले जाते. या चाचण्यांच्या मदतीने शरीरात कोणत्याही ठिकाणी रक्ताच्या गुठळ्या झाल्याची माहिती मिळते.
कसे केले जातात उपचार ?
- या चाचण्यांदरम्यान शरीरात रक्ताची गुठळी आढळल्यास, डॉक्टर तुम्हाला अँटीकोआगुलंट्स देऊ शकतात. ही रक्त पातळ करणारी औषधे आहेत, जी रक्ताच्या गुठळ्या होण्यापासून रोखतात. तथापि, जर रक्ताच्या गुठळ्या आधीच तयार झाल्या असतील, तर ते काढून टाकत नाहीत. ते फक्त नवीन गुठळ्या तयार होण्यापासून रोखण्यासाठी वापरले जातात.
- जर रक्ताच्या गुठळ्या काढून टाकायच्या असतील, तर डॉक्टर यासाठी थ्रोम्बोलाइटिक्स औषधे देतात. औषधांनी ही समस्या आटोक्यात न आल्यास थ्रोम्बेक्टॉमी केली जाते. ही एक प्रकारची शस्त्रक्रिया आहे, ज्याद्वारे शरीरात जमा झालेली रक्ताची गुठळी काढून टाकली जाते.
कसे करावे संरक्षण
- वेळोवेळी स्वतःची तपासणी करा
- दररोज व्यायाम करा
- तणावमुक्त रहा
- निरोगी अन्न खा
- धूम्रपान आणि अल्कोहोलचे सेवन करू नका
- तुमचे वजन नियंत्रणात ठेवा.