आइनस्टाईन यांनी का लिहिली होती पंडित नेहरूंना चिठ्ठी, इस्रायलशी त्याचा काय संबंध? जाणून घ्या संपूर्ण प्रकरण

भारत तेव्हा इंग्रजांच्या गुलामगिरीतून स्वातंत्र्याच्या उंबरठ्यावर उभा होता आणि पंडित जवाहरलाल नेहरूंच्या धोरणांचा आवाज जगभर ऐकू येत होता. अशा परिस्थितीत ज्यू नेत्यांनी पंडित नेहरूंशी ज्यूंसाठी स्वतंत्र देश इस्रायलच्या स्थापनेबाबत बोलण्यासाठी अल्बर्ट आइनस्टाईन यांची निवड केली. यासाठी त्यांनी पंडित नेहरूंना औपचारिकपणे पत्र लिहिले, ज्याला त्यांना उत्तरही मिळाले. या महान शास्त्रज्ञाच्या पुण्यतिथीनिमित्त जाणून घेऊया संपूर्ण प्रकरण.

प्रकरण 1947 सालचे आहे, ज्यूंसाठी इस्रायल नावाच्या देशाच्या निर्मितीचा प्रश्न संयुक्त राष्ट्रात निर्माण झाला. शास्त्रज्ञ अल्बर्ट आइनस्टाईन हेही ज्यूंसाठी वेगळ्या देशाचे समर्थक होते. मात्र, या देशाच्या निर्मितीसाठी अरब देशांशी करार व्हावा, जेणेकरून भविष्यात कोणतीही अडचण येणार नाही, अशी त्यांची इच्छा होती. त्यानंतरच इस्रायलची स्थापना व्हायला हवी. अशा परिस्थितीत जेव्हा हे प्रकरण संयुक्त राष्ट्रात पोहोचले, तेव्हा ज्यू नेत्यांनी वेगळ्या देशासाठी जगभरातील इतर नेत्यांचा पाठिंबा गोळा करण्याचा निर्णय घेतला. भारताचा पाठिंबा मिळवण्यासाठी त्यांनी पंडित जवाहरलाल नेहरूंशी बोलण्याचा निर्णय घेतला आणि याची जबाबदारी अल्बर्ट आइनस्टाईन यांच्यावर सोपवली.

13 जून 1947 रोजी अल्बर्ट आइनस्टाइन यांनी पंडित जवाहरलाल नेहरूंना पत्र लिहिले होते. या पत्रात सर्वप्रथम त्यांनी पंडित नेहरूंचे भारतातून अस्पृश्यता दूर करण्याच्या पुढाकाराबद्दल अभिनंदन केले. यानंतर त्यांनी इस्रायल हा ज्यूंसाठी स्वतंत्र देशाचा प्रस्ताव असून त्याला पाठिंबा का द्यायचा हे सविस्तर सांगितले.

आपल्या पत्रात आइन्स्टाईन यांनी पंडित नेहरूंसमोर असा युक्तिवाद केला की ज्यूंशी नेहमीच भेदभाव केला जातो. त्यांना जगातील इतर लोकांप्रमाणे सामान्य जीवन जगण्याची संधी दिली गेली नाही. आज जगात अशी कोणतीही जागा नाही, जिथे त्यांना सुरक्षित वाटत असेल. त्यांनी लिहिले की, तुम्ही तुमच्या देशाच्या स्वातंत्र्यासाठी संघर्ष केला आहे, त्यामुळे इस्रायलचा प्रश्न तुम्ही खोलवर समजून घेऊ शकता. त्यामुळे इस्रायलच्या निर्मितीला पाठिंबा द्या.

आईन्स्टाईन यांच्या पत्रानंतर सुमारे एक महिन्यानंतर 11 जुलै 1947 रोजी पंडित जवाहरलाल नेहरूंनी त्यांना पत्राद्वारे उत्तर पाठवले. पंडित नेहरूंनी आपल्या पत्रात ज्यूंवर होत असलेल्या अत्याचाराबद्दल तीव्र दु:ख व्यक्त केले. मात्र, त्याचवेळी त्यांनी अरब लोकांच्या हक्काचा मुद्दाही मांडला. पंडित नेहरूंनी लिहिले होते की त्यांना ज्यूंबद्दल पूर्ण सहानुभूती आहे. असे असूनही, अरबांचे भवितव्य आणि हक्क या दोन्ही गोष्टी या मुद्द्याशी निगडित आहेत का, हा प्रश्नही आपल्या जागी रास्त आहे.

अल्बर्ट आइनस्टाइन यांनी आपल्या पत्रात पॅलेस्टाईनचा ज्यूंनी विकास केल्याचा दावा केला होता. आपल्या उत्तर पत्रात पंडित नेहरूंनी विचारले की जर अशा कामगिरीचे उदाहरण असेल, तर ज्यू अरबांचा विश्वास का जिंकू शकले नाहीत. आता अरब लोकांच्या इच्छेविरुद्ध जाऊन ज्यू लोक वेगळ्या देशासाठी आपला मुद्दा का मांडत आहेत?

एकंदरीत, पंडित जवाहरलाल नेहरू यांनी अत्यंत नम्रतेने आणि ठामपणे आपले मत मांडत भारताचा इस्रायलला पाठिंबा नाकारला होता. एवढेच नाही, तर संयुक्त राष्ट्रात इस्रायलच्या मुद्द्यावर भारताने विरोधात मतदान केले होते.

9 नोव्हेंबर 1921 रोजी भौतिकशास्त्रातील नोबेल पारितोषिक मिळालेल्या अल्बर्ट आइन्स्टाईन यांचा जन्म 14 मार्च 1879 रोजी जर्मनीतील उल्म येथे झाला. 18 एप्रिल 1955 रोजी पोटाच्या गंभीर आजारामुळे त्यांचे निधन झाले.