पांपोर – दक्षिण काश्मीरच्या पांपोर भागात केशराचे मळे फुलले असून या निळ्या जांभळ्या आकर्षक फुलांनी काश्मीरची जमीन मोहरून गेली आहे तसेच आसमंतात दरवळणार्या केशराच्या घमघमाटाने आलेले पर्यटकही तृप्त झाले आहेत. केशराचे हंगाम आता ऐन भरात आला असून यंदा या रॉयल स्पाईसचे पीकही चांगले असल्याने शेतकरी वर्गही सुखावला आहे. पांपोर या डोंगराळ भागातील हवामान आणि जमीन केशराच्या लागवडीसाठी अतिशय योग्य समजली जाते.
(फोटो सौजन्य – Amar Ujala)
मसाल्याच्या पदार्थात सर्वात महाग असते केशर. त्याचे दर सध्या जागेवरच १० ग्रॅमला १५०० रूपयांच्या घरात आहेत. स्पेन, इराण आणि काश्मीर इथले केशर जगात सर्वोत्तम मानले जाते. पदार्थांना स्वाद, रंग आणि रूची आणणारे केशर धार्मिक कार्यांसाठीही मोठ्या प्रमाणावर वापरले जाते तसेच औषधांसाठीही त्याचा उपयोग केला जातो.
पर्यटकांसाठी असे फुललेले केशराचे मळे पाहणे म्हणजे नवल नयनोत्सवच असतो. काश्मीरमध्ये चांदण्या रात्री हे मळे पाहणे विशेष महत्त्वाचे आणि नेत्रसुखद मानले जाते. १६ व्या शतकात काश्मीरचा राजा युसुफ शाह असाच चांदण्या रात्री केशराच्या मळ्यात गेला आणि तिथे गात असलेल्या एका नाजुक आवाजाची मोहिनी त्याच्यावर पडली. आवाजाचा शोध राजाने घेतला तेव्हा ती एक ग्रामीण स्त्री असल्याचे त्याला आढळले. पण राजा तिच्या प्रेमात पडला आणि त्याने तिला आपली राणी बनविले. ती राणी म्हणजे हब्बा खातून. त्यामुळे केशराचा संबंध येथे प्रेमाशीही जोडला जातो.
नोव्हेंबरच्या सुरवातीला हे मळे चांदण्यात न्याहाळाण्यात वेगळीच गंमत असते व त्यामुळे पर्यटक या काळात येथे मोठी गर्दी करतात असे येथील शेतकरी सांगतात. केशर उत्पादक शेतकर्यांना अनेक अडचणी आहेत तरीही येथे हे पीक हेरिटेज क्रॉप म्हणून घेतले जाते.
