हिंदू धर्मात कोजागिरी पौर्णिमेला विशेष महत्त्व आहे. कोजागिरी पौर्णिमेचे व्रत दरवर्षी अश्विन महिन्यातील शुक्ल पक्षातील चतुर्दशीला केले जाते. या दिवशी धनाची देवी लक्ष्मी आणि भगवान विष्णू यांची पूजा करण्याची परंपरा आहे. हिंदू धर्मात कोजागिरी पौर्णिमेची रात्र खूप खास मानली जाते, कारण या रात्री चंद्र पूर्णपणे चमकतो, म्हणजेच चंद्र 16 कलांनी भरलेला असतो. या दिवशी व्रत पाळल्यास मनुष्य सुख-समृद्धी प्राप्त करतो. तसेच सर्व त्रासांपासून मुक्ती मिळते.
कधी आहे कोजागिरी पौर्णिमा, 16 की 17 ऑक्टोबरला, जाणून घ्या शुभ तिथीपासून चंद्रदर्शनापर्यंत सर्व काही
कोजागिरी पौर्णिमा तिथी
पंचांगानुसार आश्विन महिन्यातील शुक्ल पक्षाची पौर्णिमा तिथी बुधवार, 16 ऑक्टोबर रोजी रात्री 8:41 वाजता सुरू होईल. तो दुसऱ्या दिवशी गुरुवारी, 17 ऑक्टोबर रोजी संध्याकाळी 04:53 वाजता संपेल. अशा परिस्थितीत कोजागिरी पौर्णिमा हा सण 16 ऑक्टोबरलाच साजरा होणार आहे. या दिवशी संध्याकाळी 05:04 वाजता चंद्रोदय होईल.
कोजागिरी पौर्णिमा पूजेचा मुहूर्त
कोजागिरी पौर्णिमेला चंद्रोदय संध्याकाळी 5.05 वाजता होईल. कोजागिरी पौर्णिमेच्या रात्री चंद्राच्या किरणांमध्ये खुल्या आकाशाखाली खीर ठेवली जाते. यंदा कोजागिरी पौर्णिमेला खीर ठेवण्याची वेळ रात्री 08.40 वा. या वेळेपासून कोजागिरी पौर्णिमेचा चंद्र 16 कलांनी युक्त होऊन जगभर आपली किरणे पसरवेल. पूजेनंतर खीर खुल्या आकाशाखाली ठेवता येते.
कोजागिरी पौर्णिमा पूजा पद्धत
- संध्याकाळी स्नान : कोजागिरी पौर्णिमेच्या संध्याकाळी स्नान करून स्वच्छ वस्त्र परिधान करावे.
- घराची स्वच्छता : घर स्वच्छ करून तुपाचा दिवा लावावा.
- लक्ष्मी मातेची पूजा: एका व्यासपीठावर लक्ष्मी मातेच्या मूर्ती किंवा चित्रासमोर दिवा लावा आणि उदबत्ती लावा.
- खीर अर्पण करणे: खीर बनवा आणि चांदण्या रात्री देवी लक्ष्मीला अर्पण करा.
- चंद्राला अर्घ्य : चंद्राला जल अर्पण करा.
- मंत्र जप: लक्ष्मी मातेच्या मंत्रांचा जप करा.
कोजागिरी पौर्णिमेच्या रात्री आपण खीर का ठेवतो?
धार्मिक मान्यतांनुसार, कोजागिरी पौर्णिमेच्या रात्री चंद्र 16 कलांनी बनलेला असतो आणि त्या रात्री अमृताचा वर्षाव होतो. चंद्राच्या किरणांमध्ये औषधी गुणधर्म असतात, ज्यामुळे शीतलताही मिळते. या कारणास्तव कोजागिरी पौर्णिमेच्या रात्री खीर तयार करून काही काळ ठेवली जाते, जेणेकरून चंद्राच्या किरणांमुळे तिला औषधी गुणधर्म प्राप्त होतात. ते खाल्ल्याने लोकांचे आरोग्य चांगले राहते आणि सर्व प्रकारच्या आजारांपासून आराम मिळतो.
कोजागिरी पौर्णिमेचे महत्त्व
असे मानले जाते की कोजागिरी पौर्णिमेच्या दिवशी चंद्र देवाची पूजा करण्याबरोबरच खीर तयार करून चांदण्या रात्री ठेवली जाते. या रात्री आकाशातून अमृताचा वर्षाव होतो. या दिवशी माता लक्ष्मी पृथ्वीवर येते आणि आपल्या भक्तांवर धन आणि धान्याचा वर्षाव करते. या रात्री चंद्रातून अमृतवृष्टी होते, ज्यामुळे सर्व प्राणी निरोगी आणि दीर्घायुषी होतात. कोजागिरी पौर्णिमेच्या चांदण्या रात्री खीर ठेवण्याची परंपरा आहे. असे मानले जाते की चंद्राची किरणे खीरमध्ये अमृत विरघळतात, जे खाल्ल्याने आरोग्यास लाभ होतो.