हरियाणाला का म्हणतात ‘भारताचे डेन्मार्क’, कसे पडले हे नाव?

डेन्मार्क दूध उत्पादनात पुढे असण्यामागे एक कारण आहे. येथील दुग्ध उत्पादक शेतकरी दूध उत्पादनासाठी नवनवीन तंत्रज्ञान वापरतात. आपण वर्षानुवर्षे त्यात सुधारणा करत आहोत. डेन्मार्कमध्ये, डेअरी उद्योगाशी संबंधित शेतकरी आणि प्रजनन समस्यांवर उपाय देणाऱ्या कंपन्या एकत्र काम करतात. परिणामी, दूध उत्पादनात जगातील अनेक देशांना मागे टाकते.

हरियाणाला हे नाव मिळण्यामागे डेन्मार्कमधील दुग्धोत्पादनातील विक्रम आहेत. दूध उत्पादनात विक्रम करणाऱ्या देशातील राज्यांमध्ये हरियाणा आघाडीवर आहे. डेन्मार्कच्या गायी दरवर्षी 5.6 अब्ज किलोग्रॅम दूध देतात. येथून परदेशात पाठवल्या जाणाऱ्या मालांपैकी 20 टक्के माल दुग्धजन्य पदार्थांचा असतो. यामध्ये दुग्धजन्य पदार्थ, चीज, लोणी आणि दूध पावडर यांचा समावेश आहे. त्याच वेळी, हरियाणाच्या डेअरी मार्केटचे मूल्य 585 अब्ज रुपये आहे. येथील दूध गायी आणि म्हशींपासून येते, ज्या दररोज सरासरी 10 ते 15 लिटर दूध देतात.

आता येथे डेअरी उद्योग तेजीत का आहे, याची कारणे समजून घेऊ. अनेक दशकांपासून येथे शेतीसोबतच पशुपालनही प्रचलित आहे. हळूहळू तो एक उद्योग म्हणून विकसित झाला. यामध्ये दूध संघांनी महत्त्वाची भूमिका बजावली. कर्नालची नॅशनल डेअरी रिसर्च इन्स्टिट्यूट आणि हिसाबची सेंट्रल इन्स्टिट्यूट फॉर रिसर्च ऑन बफेलोज प्राण्यांची नवीन जात तयार करत आहेत. हरियाणातील डेअरी उद्योगाच्या या स्थितीमुळे, राज्याला भारताचे डेन्मार्क म्हटले जाते. मात्र, हरियाणाची ओळख एवढ्यापुरती मर्यादित नाही.

क्रीडा क्षेत्रात सर्वाधिक पदके मिळवून देणाऱ्या हरियाणाला आयटी हब म्हणूनही मान्यता मिळाली आहे. याशिवाय उत्पादनातही ते पुढे आहे. प्रवासी कार, मोटार सायकल, मोबाईल क्रेन, ट्रॅक्टर आणि धान्याच्या बाबतीत भारताचे दुसरे सर्वात मोठे योगदान आहे. हे ते राज्य आहे, जिथे ब्रह्मदेवाने प्राचीन यज्ञ केला आणि विश्वाची निर्मिती केली. विज्ञान सांगते, 15 दशलक्ष वर्षांपूर्वी आदिम मानव हरियाणातील शिवालिकमध्ये राहत होता. वामन पुराणात सांगितले आहे की कुरु राजाने भगवान शिवाच्या नंदीने ओढलेल्या सोन्याच्या नांगराने कुरुक्षेत्राचे मैदान नांगरले आणि सात कोस क्षेत्रफळ मिळवले.
जनरल
संत वेद व्यासांनी याच भूमीवर महाभारताची रचना केली होती. येथेच 5000 वर्षांपूर्वी महाभारत युद्धाच्या प्रारंभी भगवान श्रीकृष्णाने अर्जुनाला कर्तव्याचा उपदेश केला होता. महाभारत युद्धापूर्वी कुरुक्षेत्रात दहा राजांचे युद्ध झाले होते, परंतु ते धर्माच्या सर्वोच्च मूल्यांसाठी लढलेले युद्ध होते.

हा भाग ‘उत्तर भारताचे प्रवेशद्वार’ असल्याने अनेक युद्धांचे ठिकाण राहिले आहे. जसजसा वेळ निघून गेला, तसतसे जमिनीवर निर्णायक लढाया लढल्या गेल्या. 14 व्या शतकाच्या उत्तरार्धात, तैमूरने या प्रदेशातून दिल्लीपर्यंत सैन्य नेले. 1526 मध्ये पानिपतच्या ऐतिहासिक युद्धात मुघलांनी लोधींचा पराभव केला. 18 व्या शतकाच्या मध्यात मराठ्यांनी हरियाणावर आपले वर्चस्व प्रस्थापित केले. अहमद शाह दुर्राणीची घुसखोरी, मराठा वर्चस्व आणि मुघल साम्राज्याचा झपाट्याने होणारा ऱ्हास यामुळे ब्रिटीश सत्तेचे आगमन झाले.

हरियाणाचा इतिहास हा एका शूर, नीतिमान, प्रामाणिक आणि स्वाभिमानी लोकांच्या संघर्षाची कथा आहे. प्राचीन काळापासून हरियाणातील लोकांनी आपल्या शौर्याने आणि पराक्रमाने आक्रमकांच्या हल्ल्यांना तोंड दिले आहे. भूमीचा पारंपारिक अभिमान आणि महानता कायम ठेवली आहे. प्राचीन काळातील ऐतिहासिक घटना, 1857 मधील भारतीय स्वातंत्र्याच्या पहिल्या युद्धातील हुतात्मा, स्वातंत्र्यलढ्यातील महान बलिदान आणि जगभरात देशाला गौरव मिळवून देणारे इतिहास यातून खेळाडू इतिहास घडवत आहेत.