हृदयविकार आणि मेंदूचे आजार यांचा थेट संबंध नाही, असे अनेकदा मानले जाते. परंतु तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की हृदयरोग हा मेंदूच्या आजाराशी निगडीत स्मृतिभ्रंश (कमकुवत स्मरणशक्ती) आहे. या दोन्ही आजारांचे धोके सारखेच असल्याचे तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे. उदाहरणार्थ, ज्याप्रमाणे उच्च रक्तदाब, धूम्रपान आणि व्यायामाचा अभाव यामुळे हृदयविकाराचा झटका येतो, तसेच स्मृतिभ्रंश देखील होतो.
हृदयाशी जोडला जातो हा मेंदूचा आजार, अशा प्रकारे कमजोर होते स्मरणशक्ती
द लॅन्सेट मधील संशोधनात असे दिसून आले आहे की हृदय व रक्तवाहिन्यासंबंधी प्रणाली आणि सेरेब्रो रक्तवहिन्यासंबंधी प्रणाली एकमेकांशी जोडलेली आहेत आणि हृदय आणि मेंदूची अक्ष तयार करतात. संशोधनातून असे दिसून आले आहे की हृदयरोगींमध्ये डिमेंशियाचा धोका इतर लोकांपेक्षा जास्त असतो. जागतिक आरोग्य संघटनेच्या म्हणण्यानुसार, भारतातील 40 दशलक्षाहून अधिक लोकांना स्मृतिभ्रंश आहे. डिमेंशियाच्या रूग्णांमध्ये बीटा प्रोटीन आढळते जे मेंदू आणि हृदय दोघांनाही हानी पोहोचवते.
असे मानले जाते की ही प्रथिने मेंदूच्या पेशींमध्ये प्लेक्स तयार करतात, ज्यामुळे स्मरणशक्ती कमकुवत होऊ लागते. स्मृतिभ्रंश रुग्णांच्या हृदयातही अशाच प्रकारचे फलक आढळतात. हे फलक रक्त पंप करण्याची हृदयाची क्षमता खराब करतात आणि हृदयविकाराचा धोका वाढवतात. हे सूचित करते की स्मृतिभ्रंशामुळे तयार झालेल्या प्लेक्समुळे हृदयविकाराचा झटका येऊ शकतो. हे हृदय आणि मेंदूच्या आजारांमधील कनेक्शनची पुष्टी करते.
मेंदूला ऑक्सिजन पुरवण्यात हृदय महत्त्वाची भूमिका बजावते. अशा परिस्थितीत हृदयविकार असल्यास मेंदूला ऑक्सिजनचा पुरवठा होत नाही. हृदयविकाराच्या घटनांमध्ये हे सहसा घडते. पण डिमेंशियामध्येही याचा धोका असतो.
मेंदूला ऑक्सिजन आणि रक्तपुरवठा करणारी धमनी खराब झाली, तर हळूहळू मेंदूच्या पेशी खराब होऊ लागतात, जे धोकादायक आहे. हृदयाची कार्यक्षमता कमी झाल्यामुळे मेंदूपर्यंत ऑक्सिजन पोहोचत नसल्यामुळे स्मृतिभ्रंश होण्याचा धोका असतो. त्यामुळे स्मरणशक्ती कमजोर होऊ शकते. अशा परिस्थितीत हृदयाचे आरोग्य उत्तम राखणे गरजेचे आहे, अन्यथा मेंदूचे आरोग्यही बिघडू शकते.
हृदय आणि मेंदु कसे सुरक्षित ठेवावे
- हृदयासाठी निरोगी आहाराचा अवलंब करा: आपल्या आहारात फळे, भाज्या, संपूर्ण धान्यांचा समावेश करा.
- शारीरिकदृष्ट्या सक्रिय रहा आणि दररोज किमान 40 मिनिटे व्यायाम करा.
- धूम्रपान करू नका, जर तुम्ही धूम्रपान करत असाल तर सोडा.
- मानसिक ताण घेऊ नका. कारण मानसिक तणावामुळे हृदयविकाराचा धोकाही वाढतो.
- रक्तदाबाचे निरीक्षण करा आणि रक्तदाब वाढल्यास डॉक्टरांशी संपर्क साधा.
Disclaimer: आरोग्य विषयक लेखात दिली गेलेली माहिती प्राथमिक स्वरुपाची आहे. हि माहिती वैद्यकीय सल्ल्याचा पर्याय होऊ शकत नाही या माहितीचा उपयोग करण्यापूर्वी आपण डॉक्टर अथवा वैद्यकीय तज्ञाकडून खात्री करून घ्यावी. या माहितीची जवाबदारी माझा पेपर घेत नाही