हिंदू धर्मात दरवर्षी भाद्रपद महिन्यातील शुक्ल पक्षातील चतुर्थी तिथीला गणेश उत्सव मोठ्या उत्साहात साजरा केला जातो. हा उत्सव अनंत चतुर्दशीपर्यंत चालतो. शनिवार, 7 सप्टेंबर 2024 ते मंगळवार, 17 सप्टेंबर 2024 पर्यंत 10 दिवस चालणाऱ्या या उत्सवात गणपतीच्या मूर्तीच्या स्थापनेपासून ते विसर्जनापर्यंतची परंपरा आहे. या गणेश उत्सवादरम्यान, तारीख, शुभ वेळ, मूर्ती स्थापनेची वेळ, विसर्जनाची तारीख आणि मूर्ती स्थापनेचे योग्य नियम जाणून घेणे अत्यंत आवश्यक आहे. या दिवशी गणेशाची आराधना केल्याने बुद्धी वाढते. गणेश चतुर्थीच्या दिवशी श्रीगणेशाला सुख-समृद्धीची प्रार्थना केली जाते.
Ganesh Chaturthi : गणेश चतुर्थीच्या या शुभ मुहूर्तावर करा मूर्तीची प्रतिष्ठापना, जाणून घ्या योग्य वेळ आणि नियम
कॅलेंडरनुसार, गणेश चतुर्थी तिथी 6 सप्टेंबर रोजी दुपारी 3:01 वाजता सुरू होईल आणि नंतर 7 सप्टेंबर रोजी संध्याकाळी 5:37 वाजता समाप्त होईल. उदयतिथीनुसार 7 सप्टेंबर रोजी गणेश चतुर्थीचा सण साजरा केला जाणार आहे.
उदयतिथीनुसार गणेश चतुर्थीच्या दिवशी म्हणजेच 7 सप्टेंबर रोजी गणेशमूर्तीची प्रतिष्ठापना केली जाईल. मूर्ती स्थापनेचा शुभ मुहूर्त 11:04 ते दुपारी 1:34 पर्यंत असेल. त्यानुसार मूर्ती स्थापनेसाठी एकूण 2 तास 30 मिनिटे असणार आहेत.
गणेश चतुर्थीची पूजा पद्धत
- पवित्रता : पूजास्थळ आणि मूर्ती स्वच्छ ठेवा.
- दिशा: उत्तर किंवा पूर्व दिशेला मूर्तीची स्थापना करा.
- आसन : स्वच्छ आसनावर मूर्तीची प्रतिष्ठापना करा.
- स्नान : मूर्तीला गंगाजलाने स्नान घालावे.
- कपडे : मूर्तीला स्वच्छ व नवीन कपडे घाला.
- सजावट : मूर्तीला कुंकू, गंधगोळी, चंदन इत्यादींनी सजवा.
- अर्चना : मूर्तीच्या पूजेसाठी धूप, दिवा, नैवेद्य वगैरे अर्पण करा.
- मंत्र जप : गणेश मंत्राचा जप करा.
- विसर्जन : गणेश चतुर्थीच्या शेवटच्या दिवशी विधीनुसार मूर्तीचे विसर्जन करावे. विसर्जनापूर्वी चुकूनही मूर्ती जागेवरून हटवू नये.
गणेशमूर्ती स्थापनेचे नियम
- गणेशोत्सवादरम्यान दररोज सकाळ संध्याकाळ गणपतीच्या मूर्तीसमोर दिवा लावून पूजा करावी.
- जितके दिवस तुमच्या घरात किंवा चौकाचौकात गणपती ठेवला असेल, तितके दिवस दिवसातून किमान तीन वेळा नैवेद्य अर्पण करा.
- घरामध्ये गणपती बाप्पाची प्रतिष्ठापना केली, तर सात्विक अन्न खा.
- गणेश चतुर्थीच्या दिवशी पूजा आणि उपवास करा.
- गणपतीला मोदक अवश्य अर्पण करा.
- गणपतीची मूर्ती उजवीकडे तोंड करून स्थापित करा आणि दररोज गंगाजलाने स्थान शुद्ध करा.
- गणेशाची पूजा करताना स्वच्छता आणि शुद्धतेची विशेष काळजी घ्या.
श्रीगणेशाला सर्व प्रकारचे विघ्न दूर करणारे मानले जाते. या दिवशी त्याची पूजा केल्याने सर्व बाधा दूर होतात आणि जीवनात यश प्राप्त होते. गणेश चतुर्थी नवीन कार्याची सुरुवात करण्यासाठी शुभ मानली जाते. श्रीगणेशाला ज्ञान आणि बुद्धीची देवता मानले जाते. या दिवशी त्याची पूजा केल्याने बुद्धी वाढते. गणेश चतुर्थीच्या दिवशी श्रीगणेशाला सुख-समृद्धीची प्रार्थना केली जाते. हा सण लोकांना एकत्र आणतो आणि सामाजिक ऐक्याला प्रोत्साहन देतो. गणेश चतुर्थीशी संबंधित अनेक पौराणिक कथा आहेत ज्यामुळे हा सण अधिक महत्त्वाचा ठरतो.