राष्ट्रपती भवनाच्या दरबार आणि अशोक हॉलचे नाव बदलले… असे का केले, जाणून घ्या येथे होतात कोणते कार्यक्रम

राष्ट्रपती भवन, राष्ट्रपतींचे कार्यालय आणि त्यांचे निवासस्थान हे राष्ट्राचे प्रतीक आणि लोकांचा अमूल्य वारसा आहे, असे या प्रकाशनात म्हटले आहे. ती अधिक सोपी आणि लोकांपर्यंत पोहोचावी यासाठी प्रयत्न केले जात आहेत. भारतीय संस्कृतीचे प्रतिबिंब बनवले जात आहे.

अशा स्थितीत राष्ट्रपती भवनातील दरबाल हॉल आणि अशोक हॉलचे महत्त्व काय आहे, त्यांची नावे का बदलण्यात आली, कोणत्या कार्यक्रमांसाठी त्यांचा वापर केला जातो, हे जाणून घेणे महत्त्वाचे आहे.

अशोक या शब्दाचा अर्थ असा आहे की जो सर्व प्रकारच्या दुःखांपासून मुक्त आहे. म्हणजे त्याला कोणत्याही प्रकारचे दु:ख नाही. एकता आणि शांतीचे प्रतीक असलेल्या सम्राट अशोकाच्या नावाचाही अर्थ आहे. भारतीय प्रजासत्ताकाचे राष्ट्रीय चिन्ह सारनाथ येथील अशोकाचा सिंहस्तंभ आहे.

भाषेत एकरूपता यावी म्हणून या सभागृहाचे नाव बदलून अशोक मंडप असे करण्यात आले आहे. इंग्लिशीकरणाच्या खुणा काढल्या जाऊ शकतात. अशोक हॉल पूर्वी बॉलरूम होता. परदेशी पाहुण्यांचे स्वागत करण्यासाठी, राष्ट्रपतींनी आयोजित केलेल्या राज्य मेजवानीसाठी आणि भारतीय शिष्टमंडळांची ओळख करून देण्यासाठी हे ठिकाण म्हणून वापरले जाते.

या खोलीची कमाल मर्यादा आणि मजला दोन्हीकडे स्वतःचे आकर्षण आहे. मजला पूर्णपणे लाकडी आहे. छताच्या मध्यभागी पर्शियाच्या सात राज्यकर्त्यांपैकी दुसरा घोडेस्वार अली शाह, त्याच्या बावीस पुत्रांच्या उपस्थितीत वाघाची शिकार करत असल्याचे चित्रित केलेले चित्र आहे. या पेंटिंगची लांबी 5.20 मीटर आणि रुंदी 3.56 मीटर आहे. हे पेंटिंग स्वतः फताह शाह यांनी इंग्लंडच्या चौथ्या जॉर्जला भेट म्हणून दिले होते.

व्हाईसरॉय इर्विन यांच्या कार्यकाळात हे चित्र लंडनमधील इंडिया ऑफिस लायब्ररीतून आणून स्टेट बॉलरूमच्या छतावर चिकटवण्यात आले होते. हे ऑप्टिकल इल्युजन किंवा 3D इफेक्ट सारखी भावना देते.

दरबार हॉल म्हणजेच गणतंत्र मंडप राष्ट्रीय पुरस्कारांसारख्या महत्त्वाच्या समारंभांसाठी आणि उत्सवांसाठी वापरला जातो. येथे दरबार म्हणजे भारतीय राज्यकर्ते आणि इंग्रजांचे दरबार आणि बैठका. भारत प्रजासत्ताक बनल्यानंतर त्याची प्रासंगिकता गमावली. प्रजासत्ताक ही संकल्पना प्राचीन काळापासून आहे. त्यामुळे त्याचे नाव गणतंत्र मंडप असे बदलण्यात आले आहे.

दरबार हॉलचे स्वतःचे वेगळे सौंदर्य आहे. ब्रिटीश काळापासून येथे सन्मान समारंभ आयोजित करण्याची परंपरा आहे, ज्यामध्ये दागिन्यांनी सजलेले महाराज आणि नवाब उपस्थित असत. येथे अध्यक्षांसाठी एकच खुर्ची आहे, जी मध्यभागी आहे. हॉलच्या मध्यभागी गौतम बुद्धांची मूर्ती आहे, जी भारताच्या सुवर्णयुगातील, गुप्त काळातील शांततेचे प्रतीक आहे. पुतळा कमळ आणि पानांनी सुशोभित केलेल्या प्रभामंडलाने तयार केला आहे, जो शांतता आणि दैवी आनंदाची खोल भावना दर्शवितो.