भारतात किडनीच्या आजारांची व्याप्ती वाढत आहे. खाण्यापिण्याच्या चुकीच्या सवयी आणि बिघडलेल्या जीवनशैलीमुळे हे अवयव खराब होत आहेत. किडनी खराब झाल्यावर रुग्णाचे प्राण वाचवण्यासाठी प्रत्यारोपण केले जाते. मधुमेह आणि उच्च रक्तदाबामुळे किडनी निकामी होण्याचे प्रमाण अधिक आहे. जर एखादी व्यक्ती जास्त थकली असेल. लघवी वारंवार येते आणि हात, घोट्यावर किंवा चेहऱ्यावर सूज दिसू लागली, तर ते मूत्रपिंड निकामी झाल्याचे लक्षण आहे. पण लोक या लक्षणांकडे लक्ष देत नाहीत आणि किडनी खराब होऊन निकामी होऊ लागते. अशा परिस्थितीत प्रत्यारोपण आवश्यक असते.
Kidney Transplant : नवीन किडनी प्रत्यारोपित केल्यानंतर खराब किडनीचे काय होते?
प्रत्यारोपणासाठी दात्याची आवश्यकता असते. दात्याची किडनी निरोगी असावी. जिवंत किंवा मृत कोणाचीही निरोगी किडनी रुग्णामध्ये प्रत्यारोपित केली जाऊ शकते. बहुतेक प्रकरणांमध्ये, डायलिसिस सुरू असलेल्या रुग्णांमध्ये मूत्रपिंड प्रत्यारोपण केले जाते. प्रत्यारोपणासाठी ऑपरेशन केले जाते. ज्याला काही तास लागतात. प्रत्यारोपणादरम्यान, डॉक्टरांची एक मोठी टीम रुग्णावर शस्त्रक्रिया करते आणि शरीरात निरोगी मूत्रपिंड प्रत्यारोपण करते.
या ऑपरेशनच्या काही काळानंतर, रुग्णाला रुग्णालयातून सोडण्यात येते. मूत्रपिंड प्रत्यारोपण करणाऱ्या रुग्णाला अनेक गोष्टींची काळजी घ्यावी लागते आणि औषधांचा दीर्घ कोर्स करावा लागतो. डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार आहार घ्यावा लागतो. अल्कोहोल, धूम्रपान आणि फास्ट फूडपासून दूर राहणे आवश्यक असते. डॉक्टर वजन टिकवून ठेवण्याचा आणि जास्त शारीरिक हालचाली टाळण्याचा सल्ला देतात.
जेव्हा डॉक्टर मूत्रपिंड प्रत्यारोपण करतात, तेव्हा ते शरीरातून निरुपयोगी किडनी काढत नाहीत. खराब मूत्रपिंड शरीरात राहू दिले जाते. नवीन किडनी खालच्या ओटीपोटात पुढच्या बाजूला प्रत्यारोपित केली जाते आणि जुनी किडनी मागच्या बाजूला राहते. म्हणजेच प्रत्यारोपणानंतर व्यक्तीच्या शरीरात एकूण तीन किडनी असतात, पण दोनच किडनी काम करत असतात. खराब किडनी आतच राहते, पण खराब किडनीचा आकार खूप मोठा झाला किंवा त्यामुळे उच्च रक्तदाब किंवा किडनी इन्फेक्शन सारख्या समस्या निर्माण झाल्या, तर डॉक्टर तपासणी करून काढून टाकतात, पण असे फार कमी प्रकरणांमध्ये होते.
किडनी निकामी होण्याची अनेक कारणे आहेत. यातील सर्वात महत्त्वाची म्हणजे चुकीच्या खाण्याच्या सवयी. जे लोक आपल्या आहारात जास्त मीठ, साखर खातात किंवा जास्त प्रमाणात मद्य सेवन करतात त्यांना किडनी खराब होण्याचा धोका असतो. सोडियम आणि पोटॅशियमचे प्रमाण जास्त असल्याने किडनी खराब होते. त्याची लक्षणे सुरुवातीलाच दिसू लागतात, पण लोक त्याकडे लक्ष देत नाहीत.
किडनी पूर्णपणे खराब झाल्यावर लोकांना याची माहिती मिळते. अशा परिस्थितीत रुग्ण डायलिसिसवर येतो. मूत्रपिंड निकामी झाल्यास प्रत्यारोपण करावे लागते, परंतु ज्याची किडनी निकामी झाली, त्याला लगेच दाता मिळणे शक्य नाही. अनेक प्रकरणांमध्ये दाता उपलब्ध नसतो. कारण किडनी निकामी होण्याचे प्रमाण जास्त आहे, पण त्या तुलनेत अवयवदान करणाऱ्यांची संख्या खूपच कमी आहे.
तुम्हाला तुमची किडनी चांगली ठेवायची असेल तर उत्तम आहार राखणे सर्वात महत्त्वाचे आहे. आपल्या आहारात फळे आणि हिरव्या भाज्यांचा समावेश करा. प्रक्रिया केलेले अन्न आणि जास्त मीठ खाणे टाळा. तंबाखू आणि दारूचे सेवन करू नका. दररोज व्यायाम करा आणि वर्षातून एकदा आपल्या किडनीची तपासणी करा. जर तुम्हाला मधुमेह किंवा उच्च रक्तदाब असेल, तर त्यांना नियंत्रणात ठेवा. डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय औषधे घेऊ नका.
Disclaimer: आरोग्य विषयक लेखात दिली गेलेली माहिती प्राथमिक स्वरुपाची आहे. हि माहिती वैद्यकीय सल्ल्याचा पर्याय होऊ शकत नाही या माहितीचा उपयोग करण्यापूर्वी आपण डॉक्टर अथवा वैद्यकीय तज्ञाकडून खात्री करून घ्यावी. या माहितीची जवाबदारी माझा पेपर घेत नाही