हिंदू धर्मात दरवर्षी ज्येष्ठ महिन्याच्या शुक्ल पक्षाच्या पौर्णिमेला वट पौर्णिमा व्रत पाळले जाते. केवळ स्त्रिया आपल्या पतीच्या दीर्घायुष्यासाठी हा व्रत केला जातो आणि जीवनात सुख-समृद्धीची कामना करतात. पश्चिम भारतात हे व्रत ज्येष्ठ पौर्णिमेच्या दिवशी पाळले जाते. आणि उत्तर भारतात, ज्येष्ठ अमावस्येला वट सावित्री व्रत पाळले जाते. या विशेष दिवशी वडाच्या झाडाची तसेच बेलच्या झाडाची पूजा करणे देखील शुभ मानले जाते. असे मानले जाते की वटवृक्षात ब्रह्मा, विष्णू आणि महेश हे त्रिमूर्ती वास्तव्य करतात, म्हणून त्याची पूजा केल्यास तिन्ही देवतांचे आशीर्वाद एकत्र येतात.
Vat Purnima : वट पौर्णिमेला पूजा करताना ऐका ही व्रत कथा, जीवनातील प्रत्येक संकटापासून मिळेल मुक्ती!
पंचांगानुसार, यावेळी पौर्णिमा तिथी शुक्रवार, 21 जून रोजी सकाळी 7:32 वाजता सुरू होईल आणि शनिवार, 22 जून रोजी सकाळी 6:38 वाजता समाप्त होईल. अशा प्रकारे वटपौर्णिमेचे व्रत 21 जून रोजीच पाळले जाणार आहे.
अशी करा पूजा
- वटपौर्णिमेच्या व्रताच्या दिवशी विवाहित महिलांनी सकाळी उठून प्रथम व्रताचा संकल्प करावा.
- या व्रताचा संपूर्ण विधी करवा चौथ व्रतासारखाच आहे.
- उपवासानंतर स्त्रिया स्वतःची शुद्धी करतात आणि नवीन कपडे घालतात आणि मेकअप करतात.
- तसेच पूजा थाळीमध्ये लग्नाचे साहित्य सजवा आणि घराजवळील वडाच्या झाडाची पूजा करा.
- सर्वप्रथम वटवृक्षाला तुमची पूजा स्वीकारण्याची प्रार्थना करा.
- वटवृक्षाच्या आजूबाजूचा परिसर स्वच्छ करून त्याला पाणी अर्पण करावे.
- भगवान गणेशाचे ध्यान करा आणि पूजा सुरू करण्यासाठी परवानगी मागा.
- माता पार्वती आणि पिता शिव यांचे ध्यान आणि पूजा करा.
- सावित्री आणि सत्यवान यांच्या मूर्ती बनवा किंवा त्यांची चित्रे फुलांच्या हारांनी सजवा.
- वटवृक्षाची प्रदक्षिणा करा आणि सावित्रीला लग्नाचे साहित्य अर्पण करा.
- वडाच्या झाडालाही कुमकुम आणि हळदीच्या पाण्याने पाणी द्यावे.
- पूजेच्या वेळी वटवृक्षाला लाल सुती धागा गुंडाळा. लाल रंग हा मधुचंद्राचे प्रतीक आहे.
- वटवृक्षाखाली बसून वट सावित्री पौर्णिमा व्रताची कथा ऐका.
- वडीलधाऱ्यांचा आशीर्वाद घ्या आणि पतीचे चरणस्पर्श करून आशीर्वाद घ्या.
- उपवासाच्या दिवशी गरजूंना काहीही दान करा. यामुळे उपासनेचे पूर्ण फळ मिळते.
वट पौर्णिमेला ऐका ही व्रत कथा
वट पौर्णिमा हा उपवासाच्या दिवशी सावित्री आणि तिचा पती सत्यवान यांचे स्मरण करण्याचा अनोखा सण आहे. पौराणिक कथेनुसार, सावित्री ही राजा अश्वपतीची कन्या होती आणि ती अतिशय सुंदर आणि चारित्र्यवान होती. मोठ्या काळजीने सावित्रीचा विवाह सत्यवान नावाच्या तरुणाशी होतो. सत्यवान हा अत्यंत कर्तव्यदक्ष आणि ईश्वराचा खरा भक्त होता. एके दिवशी नारदजींनी सावित्रीला सांगितले की सत्यवानाचे आयुष्य कमी आहे. त्यानंतर सावित्रीने सत्यवानाच्या जीवनासाठी कठोर तपश्चर्या केली, परंतु नियोजित तारखेनुसार जेव्हा यमराज सत्यवानाचा प्राण घेण्यासाठी आले, तेव्हा सावित्रीने आपल्या पतीच्या सामर्थ्याने यमराजाला रोखले. तेव्हा यमराजांनी सावित्रीला वरदान मागायला सांगितले.
सावित्रीने 3 प्रकारचे वरदान मागितले होते, पण शेवटी सावित्रीने पुत्राचे वरदान मागितले होते आणि विचार न करता यमराजाने सावित्रीला हे वरदान दिले, पण पतीशिवाय पुत्र जन्माला येत नाही. त्यामुळे आपले वचन पाळण्यासाठी यमराजाला सावित्रीचे पती सत्यवान यांचे प्राण परत करावे लागले. वट सावित्री व्रताच्या दिवशी स्त्रिया सावित्रीची ही कथा ऐकून आपले उपवास पूर्ण करतात आणि आपल्या पतीचेही अकाली मृत्यूपासून रक्षण होईल आणि त्यांचे कुटुंब वटवृक्षासारखे हिरवेगार राहील असा विश्वास आहे.
वट पौर्णिमेच्या व्रताचे महत्त्व
पौराणिक कथेनुसार, सावित्रीने तिच्या तपश्चर्येद्वारे आणि पवित्रतेच्या सामर्थ्याने, मृत्यूची देवता यम याला तिचा पती सत्यवान यांना परत जीवन देण्यास भाग पाडले, म्हणून विवाहित महिला त्यांच्या पतीच्या सुरक्षिततेसाठी आणि दीर्घायुष्यासाठी वट सावित्री व्रत पाळतात. या व्रताचे पालन केल्याने सौभाग्य प्राप्त होते. तसेच पतीसोबतचे संबंध चांगले राहून वैवाहिक जीवन मधुर होते. याशिवाय घरात सुख-समृद्धीही राहते.