मोदी विरुद्ध मनमोहन सरकार… कोणाच्या काळात किती जणांना मिळाला भारतरत्न?


बिहारचे दोन वेळेचे मुख्यमंत्री राहिलेल्या कर्पूरी ठाकूर यांना मोदी सरकारने भारतरत्न (मरणोत्तर) देण्याची घोषणा केली आहे. यावरून मोदी आणि मनमोहन सरकार यांच्या कार्यकाळात सर्वाधिक भारतरत्न कोणाला मिळाले याची चर्चा सुरू झाली. 2014 साली मोदी सरकार सत्तेवर आले. त्याच वर्षी देशातील दोन व्यक्तींना भारतरत्न देण्यात आला. ती नावे म्हणजे क्रिकेटर सचिन तेंडुलकर आणि शास्त्रज्ञ चिंतामणी नागेश रामचंद्र राव म्हणजेच सीएनआर राव, पण त्यांची घोषणा मोदी सरकारच्या स्थापनेपूर्वी फेब्रुवारीमध्येच झाली होती.

मनमोहन सिंग सरकारच्या 10 वर्षांच्या कार्यकाळात (2004-2014) केवळ 3 जणांना भारतरत्न देण्यात आले. यामध्ये पंडित भीमसेन जोशी (2008), सचिन तेंडुलकर (2014) आणि सीएनआर राव (2014) यांचा समावेश होता. त्याचवेळी मोदी सरकारने गेल्या दशकात 6 व्यक्तींना भारतरत्न देऊन सन्मानित केले.

मोदी सरकारच्या काळात 2015 मध्ये पहिल्यांदा भारतरत्न जाहीर झाला होता. मोदी सरकारने अनेक वर्षांपासूनची मागणी मंजूर करून माजी पंतप्रधान अटलबिहारी वाजपेयी यांना हा सन्मान दिला. तत्कालीन राष्ट्रपती प्रणव मुखर्जी यांनी अटलबिहारी वाजपेयी यांच्या निवासस्थानी जाऊन त्यांचा गौरव केला होता. त्याच वर्षी स्वातंत्र्यसेनानी आणि हिंदू महासभेचे नेते महामानव मदन मोहन मालवीय यांना भारतरत्न देण्याची घोषणाही करण्यात आली होती.

2019 मध्ये मोदी सरकारने भारतरत्नसाठी 3 नावांची घोषणा केली. यामध्ये प्रणव मुखर्जी, नानाजी देशमुख आणि भूपेन हजारिका यांचा समावेश होता. या तीन नावांमध्ये सर्वाधिक चर्चा होती, ती काँग्रेसचे ज्येष्ठ नेते आणि माजी राष्ट्रपती प्रणव मुखर्जी यांची. याबाबत काँग्रेसची भूमिका काय असेल, अशी चर्चा होती, मात्र पक्षाने निवेदन देऊन आपली भूमिका स्पष्ट केली. प्रणव मुखर्जी यांना भारतरत्न देण्याच्या मोदी सरकारच्या निर्णयाचे काँग्रेस नेत्यांनी स्वागत केले. पंडित नेहरू, महात्मा गांधी आणि सरदार पटेल यांच्या विचारसरणीवर विश्वास ठेवणाऱ्या आणि आपल्या जीवनात आत्मसात करणाऱ्या अशा व्यक्तीच्या सेवांचा गौरव करण्यात आल्याचे पक्षाने म्हटले होते.

मात्र, हा सन्मान जाहीर होण्यापूर्वी राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाच्या कार्यक्रमात प्रणव मुखर्जी आणि त्यांची कन्या आणि काँग्रेस नेत्या शर्मिष्ठा मुखर्जी उपस्थित होते. ही बाबही चर्चेचा विषय ठरली.

मंगळवारी, मोदी सरकारने बिहारचे दोन वेळा मुख्यमंत्री राहिलेल्या जननायक कर्पूरी ठाकूर यांना भारतरत्न (मरणोत्तर) देण्याची घोषणा केली. मात्र, मोदी सरकारच्या या पावलाला मास्टर स्ट्रोक म्हटले गेले. या घोषणेने बिहारच्या राजकारणात खळबळ उडाली आहे. असे करून मोदी सरकारने बिहारमधील मागासलेल्यांना मदत करण्याचा प्रयत्न केला असून, त्याचा परिणाम आगामी लोकसभा निवडणुकीत दिसून येईल, असे बोलले जात आहे.

मोदी सरकारच्या नुकत्याच झालेल्या घोषणेनंतर पुन्हा एकदा काँग्रेसवर प्रश्न उपस्थित होत आहेत. बिहारचे मुख्यमंत्री नितीश कुमार यांनीही कर्पूरी ठाकूर यांना भारतरत्न दिल्याबद्दल पंतप्रधान मोदींचे आभार मानले आणि काँग्रेसवर प्रश्न उपस्थित केले. ते म्हणाले, आम्ही अनेक दिवसांपासून ही मागणी करत आहोत. काँग्रेसही सत्तेत होती. इतर लोकही सत्तेत राहिले, पण भारतरत्न दिला गेला नाही.