सर्वोच्च न्यायालयाने उठवली बैलगाडा शर्यतीवरील बंदी; पण या नियमांचे करावे लागणार पालन


नवी दिल्ली – सर्वोच्च न्यायालयाने महत्वाचा निर्णय देत बैलगाडा शर्यतीवरील बंदी उठवून बैलगाडा शर्यतीला सशर्त परवानगी दिली आहे. राज्यातील बैलगाडा मालकांना न्यायालयाच्या या निर्णयामुळे दिलासा मिळाला आहे. राज्य सरकारने बैलगाडा शर्यतीवरील बंदी उठवण्यासाठी दाखल केलेल्या याचिकेवर काल (बुधवारी) सर्वोच्च न्यायालयात सुनावणी पार पडली होती. त्याआधीच्या सुनावणीवेळी याबाबत इतर राज्यांना नोटीस बजावण्यात आली होती. तसेच त्यांना उत्तर देण्यासाठी वेळ देण्यात आला होता. 2017 साली मुंबई उच्च न्यायालयाने बैलगाडा शर्यतींवर बंदी घातली होती. राज्य सरकारने या निर्णयाला सर्वोच्च न्यायालयात आव्हान दिले होते. या शर्यतींना आता सशर्त परवानगी देण्यात आली आहे. या निर्णयामुळे राज्यात तब्बल सात वर्षांनंतर बैलगाडा शर्यत पुन्हा सुरु होणार आहेत.

या अटी व शर्तींना अधीन राहून, बलगाडी शर्यतीचे आयोजन करु शकतील आयोजक

  • धावण्याचे अंतर 1000 मीटरपेक्षा अधिक लांबीचे नसेल अशा योग्य धावपट्टीवर बैलगाडी शर्यतीचे आयोजन करण्यात यावे. अतिशय उतार असलेली, दगड किंवा खडक असलेली, चिखल, दलदल असलेली, पाणथळीची किंवा पातळ चिखल असलेले बैलगाडी शर्यतीची धावपट्टी या ठिकाणी नसावी. बैलगाडी शर्यंत रस्त्यावर किंवा महामार्गावर आयोजित करु नये.
  • एखाद्या विशिष्ट शर्यतीसाठी बैलांना किंवा वळूंना किमान 30 मिनिटे आराम द्यावा आणि कोणत्याही वळूचा किंवा बैलाचा वापर एका दिवसामध्ये तीनपेक्षा अधिक शर्यतींसाठी करण्यात येऊ नये, धावपट्टीवर आणण्यापूर्वी किमान 20 मिनिटे आराम द्यावा.
  • बैलगाडी चालविण्यास केवळ एका गाडीवानास परवानगी असेल आणि अन्य कोणतेही वाहन धावपट्टीवर किंवा धावपट्टी बाहेर बैलगाडी भोवती चालविता येणार नाही. कोणताही गाडीवान किंवा बैलाच्या शर्यतीचा प्रस्ताव देणारी व्यक्ती, तिच्याकडे किंवा गाडीवर कोणतीही काठी, चाबूक, पिंजरी किंवा बैलास दुखापत करू शकेल किंवा बैलास वीजेचा धक्का बसेल असे कोणतही साधन किंवा उपकरण बाळगता येणार नाही.
  • पाय बांधणे किंवा बैलास काठीने मारणे अथवा पायाने मारणे अथवा चाबुक अथवा पिंजरी यासारखे कोणतेही साधन अथवा विद्युत धक्का किंवा अन्य साधनांचा वापरणे अथवा जननअंग पिळणे अथवा जनन अंगावर लाथ मारणे अथवा आरुने जनन अंगास इजा पोहचवणे अथवा शेपूट पिरघळणे अथवा शेपटीस चावा घेणे यास गाडीवानास प्रतिबंध असेल.
  • शर्यतीमध्ये धावणाऱ्या बैलांच्या अथवा वळूच्या जोड्या या, एकमेकांशी योग्यरीत्या सुसंगत असाव्यात. बैलगाडी शर्यतीकरिता वळू अथवा बैलांना कोणत्याही प्रकारच्या प्राण्यांसोबत जुंपण्यात येणार नाही. वळू अथवा बैलासाठी असलेल्या आरामाच्या जागेत पुरेसी सावली/निवारा, पुरेसे खाद्य, चारा आणि पिण्याचे पाणी उपलब्ध असावे. आरामाची जागा नीटनेटकी, स्वच्छ व आरोग्यदायी असावी.
  • आयोजकांनी उत्सवामध्ये नोंदणीकृत पशुवैद्यकीय सेवा किंवा पशुरुग्णवाहिकेची सुविधा उपलब्ध असल्याची खात्री करावी.
  • आयोजकांनी बैलगाडी शर्यत आयोजित करण्याकरिता वापरण्यात येणाऱ्या प्राण्याला कोणत्याही व्यक्तीकडून किंवा त्याचा प्रभार असणाऱ्या व्यक्तीकडून बैलगाडी शर्यती पूर्वी किंवा दरम्यान कोणत्याही साधनांद्वारे कोणतीही वेदना किंवा यातना दिली जाणार नाही.
  • आयोजक, बैलांना किंवा वळूंना शर्यती अगोदर किंवा त्यादरम्यान कोणतीही उत्तेजक औषधीद्रव्ये, अल्कोहोल, क्षोभक इत्यादी दिली जात नसल्याची खात्री करावी लागेल.
  • शर्यतीच्या ठिकाणी उपस्थित असणाऱ्या कोणत्याही गाडीवानाला अल्कोहोल किंवा मादकद्रव्ये वापरण्यास किंवा बाळगण्यास मनाई असेल.
  • शर्यतीच्या वेळी कधीही ज्या वळू अथवा बैलांमध्ये थकवा, निर्जलीकरण, अस्वस्थपणा, घोणा फुटणे, दुखापत इत्यादी लक्षणे उक्त अधिकाऱ्यांना स्वतःहून किंवा प्राप्त झालेल्या माहितीच्या आधारे आढळून आल्यास, अशा वळू अथवा बैलांना बैलगाडी शर्यतीमध्ये भाग घेण्यास परवानगी देण्यात येणार नाही.
  • प्राण्यांना क्रूरतेने वागवण्यास प्रतिबंध करण्याबाबत जिल्हा समितीदेखील बैलगाडी शर्यतीच्या आयोजनावर लक्ष ठेवील आणि बैलगाडी शर्यत या नियमांच्या शर्तीनुसार आयोजित केली जात असल्याची सुनिश्चिती करील.

प्रेक्षकांच्या सुरक्षेची व्यवस्था

  • प्रेक्षकांच्या सुरक्षिततेसाठी सर्व सावधगिरीच्या उपाययोजना आयोजक, बैलगाडी शर्यतीच्या वेळी करण्यात आल्या आहेत याची सुनिश्चित करावी लागेल. आयोजक, धावपट्टीच्या दोन्ही बाजूस प्रतिबंधात्मक कठडे अथवा इतर सुरक्षेचे उपाय करावे लागतील.
  • बैलगाडीच्या शर्यती दरम्यान गाडीवानास, बैलगाडीच्या चाकात वा इतरत्र अडकून अपघात होऊ शकेल, अशा स्वरूपाचे कोणतेही सेल अथवा तत्सम स्वरूपाचे कपडे परिधान करण्यास परवानगी देण्यात येणार नाही.
  • आयोजकांनी अहवाल, आयोजनाचे चित्रीकरण, इत्यादी सादर करणे. आयोजक, स्पर्धेमध्ये भाग घेणाऱ्या व्यक्तींची माहिती, बैलगाडी शर्यतीचा अनुपालन अहवाल आणि संपूर्ण आयोजनाचे डिजीटल स्वरूपातील चित्रीकरण बैलगाडीची शर्यत समाप्त झाल्यानंतर पंधरा दिवसांच्या आत जिल्हाधिकाऱ्यांकडे सादर करणे बंधनकारक असेल.
  • जर बैलगाडी शर्यतीचे आयोजन हे अधिनियम आणि नियमांतील शर्तींनुसार झाले असल्याची जिल्हाधिकाऱ्याची खात्री पटली असेल, तर तो आयोजकांचा अहवाल प्राप्त झाल्यानंतर तीस दिवसांच्या आत, आयोजकाला प्रतिभूती ठेव परत करील.
  • जिल्हाधिकाऱ्यांस पुढील प्रकरणी प्रतिभूती ठेव जप्त करता येईल आणि बैलगाडी शर्यतीचे आयोजन करण्यास आणि यापुढे अशी शर्यत आयोजित करण्यासाठी परवानगी मागण्यास मनाई करता येईल.
  • उक्त अधिकाऱ्यांच्या अहवालावरून जर आयोजकांनी अधिनियम किंवा नियमांच्या किंवा परवानगीच्या कोणत्याही अटींचे उल्लंघन केले असेल तर
  • जर आयोजकांनी स्पर्धेमध्ये भाग घेणाऱ्या व्यक्तींची माहिती, बैलगाडी शर्यतीचा पूर्तता अहवाल आणि संपूर्ण शर्यतीचे डिजीटल स्वरूपातील चित्रीकरण सादर करण्यात कसूर केली असेल तर
  • कोणत्याही व्यक्तीकडून किंवा प्राण्यांना क्रूरतेने वागवण्यास प्रतिबंध करणाऱ्या जिल्हा सोसायटीकडून स्पर्धा सुरू झाल्यापासून अठ्ठेचाळीस तासांच्या आत जिल्हाधिकाऱ्यास कोणत्याही शर्तींचा भंग झाल्याविषयीची तक्रार प्राप्त झाली असेल तर आणि आयोजकाने शर्तीचा भंग केला असल्याची जिल्हाधिकाऱ्याची खात्री पटली असेल तर
  • उप-नियमाच्या खंड (तीन) अन्वये कोणतीही तक्रार प्राप्त झाली असेल, तर जिल्हाधिकारी, अशी तक्रार प्राप्त झाल्यापासून तीस दिवसांच्या आत त्यानुसार निर्णय घेतील.
  • जर कोणत्याही गाडीवानाने अधिनियमाच्या या नियमांच्या व देण्यात आलेल्या परवानगींच्या कोणत्याही तरतुदींचे उल्लंघन केल्याचे आढळून आले तर त्यास अधिनियम व नियमान्वये लादता येईल. अशा कोणत्याही शास्तीखेरीज, अन्य शास्ती लागण्यात येईल, तसेच भविष्यात कोणत्याही बेलगाडी शर्यतीमध्ये सहभाग घेण्यासाठी मनाई करण्यात येईल.