हृदयापर्यंत न पोहचणारा ‘गोल्ड’

gold
१९४८ साली लंडनमध्ये झालेल्या १४व्या ऑलिंपिकमध्ये भारताच्या विजयाची कथा ‘गोल्ड’ या चित्रपटात मांडण्यात आली आहे. हे यश भारताला स्वातंत्र्याच्या वर्षभरानंतर मिळाले होते. भारताने हॉकी या खेळात सुवर्णपदकाची कमाई केली होती. भारताचे खेळाडू एका स्वतंत्र देशाच्या रुपात देशासाठी खेळू शकतात, हे सिद्ध झाले होते.

ही कथा १९७८च्या भारतीय हॉकी टीमचा मॅनेजर तपण दास (अक्षय कुमार) याच्याभोवती फिरणारी असून चित्रपटाची सुरूवात १९३६च्या वर्ल्डकप हॉकी मॅचने होते. भारत त्यावेळी स्वतंत्र नव्हता. त्यामुळे मैदानावर ब्रिटीश टीम इंडिया खेळत असते आणि या ब्रिटीश टीम इंडियाचा तपणदास मॅनेजर असतो. भारतीय हॉकी संघ सुवर्णपदक मिळवतो. पण भारतीय खेळाडूंना डावलून या विजयाचे सगळे श्रेय ब्रिटीश इंडियाला दिले जाते. भारतीय खेळाडूंचे हे श्रेय आहे, तमाम भारतीयांचे आहे, हे तपण दासचे म्हणणे असते. पण या सुवर्णपदकाचे श्रेय ब्रिटीश इंडिया लाटतो. त्याच क्षणी तपण दास पुढचे सुवर्णपदक स्वतंत्र भारताला मिळवून द्यायचे, असा निर्धार करतो. पण सलग दोन ऑलिंपिक सोहळे दुस-या महायुद्धामुळे रद्द केले जातात. भारतीय क्रीडा क्षेत्रात या दहा वर्षाच्या कालखंडात राजकारणाचा शिरकाव होतो. या राजकारणाचा भारतीय हॉकी संघाला फटका बसतो. तपण दास याचकाळात मद्याच्या आहारी जातो. पण १९४६ मध्ये पुढची ऑलिंपिक स्पर्धा लंडनमध्ये होणार, असे जाहिर होते आणि तेव्हा तपण दास पुन्हा पेटून उठतो. स्वतंत्र भारताची पहिली हॉकी टीम तयार करण्याच्या जिद्दीने पछाडलेला तपण दास स्वत:हून हॉकी फेडरेशनला भेटतो. हॉकी फेडरेशनचे प्रमुख त्याच्यावर विश्वास दाखवतात आणि तपण दास कामाला लागतो. तो स्वतंत्र भारताची हॉकी टीम बनवण्यासाठी अख्खा भारत पिंजून काढत एकापेक्षा एक सरस खेळाडू निवडतो. पण हे खेळाडू निवडताना भारत-पाक फाळणीच्या घडामोडींकडे त्याचे दुर्लक्ष होते. तपणदासची हॉकी टीम तयार होते. भारतही स्वतंत्र होतो. पण फाळणीने सगळे संदर्भ बदलतात. तपन दास अनंत अडचणींवर कसा मात करतो आणि स्वतंत्र भारतात हॉकीच पहिले सुर्वणपदक कसे मिळवून देतो, ही या चित्रपटाची कथा आहे.

संघर्ष, यश अपयश सर्वच स्पोर्ट चित्रपटांमध्ये दाखवले जाते. तेच गोल्ड चित्रपटातही दाखवण्यात आले आहे. ४०च्या दशकाला रिक्रिएट करण्याचा प्रयत्न दिग्दर्शिका रिमा कागती यांनी केला आहे, त्यांना ज्यात यश मिळाले आहे. पण काही ठिकाणी चित्रपटात उणीवादेखील आहेत. इंडियन हॉकी वर्ल्डच्या हिस्टोरिकल चॅप्टरसोबत एवढी ओढाताण करण्यात आली आहे की, चित्रपट एक मेलोड्राम बनतो, ज्यात स्पोर्ट दिसत नाही. या चित्रपटाची स्टोरी आणि स्क्रिनप्ले रिमा कागती आणि राजेश देवराज यांनी लिहिले आहे. देशाभिमान आणि भारतीय ऐक्यावर हा चित्रपट संदेश देतो, पण हा संदेश हृदयापर्यंत पोहोचत नाही. चित्रपटाची लांबी तीन तास आहे.

जावेद अख्तर यांनी लिहिले संवाद अनेक ठिकाणी मनात घर करुन जाणारे आहेत. चित्रपटात काही काही दृश्य उगाच ताणण्यात आले आहे. चित्रपटात अक्षय कुमारने उत्तम काम केले आहे. बंगाली तपन दासच्या व्यक्तिरेखेला त्याने पुरेपुर न्याय दिला आहे. अक्षयसोबतच कुणाल कपूर, विनीत सिंह, अमित साध आणि नवोदित सनी कौशलनेही चांगले काम केले आहे. हिम्मत सिंहच्या भूमिकेत कौशलने जीव ओतला आहे. हीरोईन चित्रपटात केवळ शोभेची बाहुली वाटते. या चित्रपटातून मोठ्या पडद्यावर पदार्पण करणा-या मौनी रॉयच्या वाट्याला अभिनय करण्याचा स्कोपच नव्हता.

एका चांगल्या चित्रपटाची अपेक्षा रिमा कागती यांच्याकडून होती. त्यांनी यापूर्वी आमिर खानसोबत तलाशसारखा पॉवर पॅक्ड चित्रपट बनवला होता. चित्रपटातील फर्स्ट हाफपेक्षा सेकंड हाफ जास्त खिळवून ठेवतो.